Logico è spirituale – Logico è materiale

“Logica dell’amore” (Benedetto XVI)

“Pure ti offriamo questo culto razionale e incruento”. Queste parole San Giovanni Crisostomo le mette in bocca all’officiante pochi secondi dopo la consacrazione.

Quale rapporto dialettico ci può essere tra il più misterioso dei misteri – la transustanziazione del pane e del vino nel corpo e nel sangue del Cristo – e questo culto da lui definito razionale (loghiki), se non si fa riferimento alla Parola-Logos?

Sua, sempre di Boccadoro, è la conferma: «Sebbene la Pentecoste sia trascorsa, la festa tuttavia non è passata; ogni riunione infatti è una festa. Da dove risulta ciò? Dalle stesse parole di Cristo che dice: “Dovunque sono due o tre riuniti nel mio nome, io sono in mezzo a loro”. Dunque, ogni volta che Cristo è presente in mezzo ad una riunione, quale prova maggiore vuoi che allora è festa?».

Trecento anni prima, nel giorno di Pentecoste, gli apostoli si misero a parlare in altre lingue e ciascuno sentiva parlare nella sua lingua nativa. La traduzione simultanea, come è detto nella cronaca, è opera dello Spirito Santo – il Respiro di Dio (At 2,4.7 e 11).

E questo mostra quanto è importante, presso Dio, la relazione dell’uomo con la Parola. Ricevere, trasmettere la Parola per l’anima dell’uomo, l’anima del mondo. Parola udibile nel deserto, nel silenzio, nel vuoto interiore, nel distaccato osservatorio dell’anima appassionata della vita. Voce buona di verità naturalmente gioiosa udibile specie negli anni della verde speranza. Parola che rende divini: cioè, appartenenti e abbandonati a Dio e considerati e amati da Dio. In un rapporto filiale, come tra Padre e figlio, tutto permeato da affetto adulto, emancipato…

Ecco dove vedo oggi l’urgenza, anzi l’emergenza. La Parola al mondo non giunge più: c’è un guasto di trasmissione, la Parola non viene sintonizzata, trasmessa bene.

E’ crisi ma è anche opportunità, scommessa, sfida, ‘creoto’ virtuoso, cioè pista da seguire, guasto rimovibile in un mondo che non crede, non spera, non ama.

La Chiesa è isolata all’angolo? Dio è scomparso? C’è un disadattamento cultural-esistenziale cattolico? Il semplice e comprensibile linguaggio del concernere umano universale del Vangelo è oggi incapace di germinare risposte di senso, sentimento, commozione, trepidazione, presenza-parusia, tanto da richiedere la sua diffusiva lettura intellettualistica? Cioè, che fine hanno fatto “le parole povere e semplici del Vangelo” (C. Lubich)?

Perché le chiese sono chiuse, mute, deserte, squallidamente vuote in Arberia?

Il mondo è pieno di parole. Le parole hanno in sé il genio, la forza dell’identità. L’identità nel mondo paga. Ma non in Arberia.

Il mondo cerca la poesia delle parole povere e semplici  del Vangelo. Le parole di un dio di cui il mondo già conosce solo il nome da adorare. Perché allora il Dio rivelato e rivelatore non parla?

Le recenti generazioni cercano l’autentica identità. Ma sono isolati all’angolo, perché non trovano il Padre (logorroico). Vogliono abbandonarsi al Padre e alla sua Parola, e a cui rivolgere la preghiera di dolore. Cercano chi può dire loro che:

-   la comprensione del mondo per l’uomo è possibile solo se verità e bene coincidono ontologicamente, nell’essere,

-   l’uomo in sé è fornito di sensi-intelletto-volontà: facoltà attraverso le quali chi conosce è ‘l’uomo’, ‘uno’, e poi distinto, nella globalità di anima e corpo,

-   la conoscenza vera si ottiene se si studia vivendo, se si studia solo quel tanto che aiuta lo svolgersi e il chiarirsi di quello che si vive: con volontà, amore e intelligenza,

-   il lavoro è anche un mezzo di conoscenza della realtà, della vita senza categorie astratte e schemi filtranti il dire schietto ed è anche un mezzo che ci aiuta ad uscire dai libri e dai concetti vuoti e a trovare un pensare che sia vita, essere, umanità,

-   la relazione con l’altro, col più umile, ci ricolma della sua saggezza esperita col contatto faticoso con la vita e con la natura, e che della natura ci esprime anche la concretezza, l’armonia, la purezza e da questa persona possiamo imparare molte cose su certi valori dell’esistenza umana che nessun libro potrebbe mai darci (cfr.P. Foresi 2006).   

Questa azione complessiva di pensiero consente la liberazione della ragione e l’incontro con la fede.

La possibilità illimitata di stabilire un legame con Dio, richiede, però, una presa di coscienza quanto mai impegnativa. Non si tratta, infatti, di soddisfare il bisogno di amare insieme alla verità soltanto ma di andare incontro al Cristo. Una compagnia che non abbandona mai neanche nella morte (perché reca la promessa). Essere, fare Chiesa è vedere il Signore.

Oggi è importante la santità comunitaria, l’amore reciproco (anche se non corrisposto). La novità (oggi necessaria) è la reciprocità. La chiesa deve appassionarsi alla vita dell’uomo. Deve fare diagnosi, proporre incoraggianti rimedi, dare messaggi di fiducia (D. Tettamanzi). La Chiesa è soprattutto l’amarsi reciprocamente, la libertà che si realizza nella comunione, l’obbedienza come valorizzazione reciproca, come servizio, come ascolto sistematico (anche della gente, dei rappresentanti del territorio) (E. Antonelli).

Si tratta di un amore sano, forte, libero, capace di gioia ed eternità e che reca “il sigillo dell’esagerazione” (E. Olivero), della totalità: «come io ho amato voi». Ma “il credente laico” deve stare in guardia dal “pericolo della burocrazia ecclesiatica” (F. G. Brambilla) ed operare per “un pieno riconoscimento della parità anche nella chiesa” (S. Pezzotta) ed un coinvolgimento attivo rappresentativo dei giovani (a Verona erano minoranza, com’è in parrocchia e nel Paese – in “esubero”(?)).

Questa è la formazione del cristiano (e perché no di tutti?). “La vita intesa come continuo tirocinio, come comunione quotidiana”. Per vincere “gracilità della fede, stanchezza per una generosità affannata, frustrazioni, chiusura delle comunità in se stesse” (P. Bignardi). Per essere “testimoni e missionari di Cristo, salvezza di tutto l’uomo”. Della sua identità, della sua lingua e perciò della Parola, del Padre e del loro Respiro.

Perché credere oggi è tendere all’unità, dall’io al noi, con fede e coraggio. Con Pietro. E’ «logica dell’amore», «pastorale dell’intelligenza, anzi della persona», attuata da «uomini credibili, preti credibili [che] rendono Dio credibile» (Benedetto XVI).

Logjik është shpirtëror – Logjik ë’ material

“Logjikë e dashurisë” (BenedettoXVI)

“Të dhurojmë edhe këtë arsyeshme e të pagjakme flijë”. Këto fjalë Shën’Jani Gojarti i vë në gojë të shërbyesit pak sekonde pas shugurimit.

Cili raport dialektik munt t’jetë ndër më misteriozin nga misteret – transubstancimi i bukës e të verës në kurm e në gjak të Krishtit – e kjo flijë (kult) çë ai përcakton arsyeshme (loghiki), nëse ngë e hedhim fjalën te Fjala – Logos?

I tiji, ende i Gojartit, është vërtetimi: «Megjithëse Pendekosta të ketë shkuar, festa megjithatë ngë ka sosur (kaluar); çdo mbledje në të vërtetë ë’ një festë. Nga ku del (buron) kjo? Nga të njëjtat fjalë të Krishtit çë thotë: “Kudo janë dy o tre mbledhur në emrin tim, u’ jam në mes atyre”. Prandaj, ngaherë çë Krishti ë’ i pranishëm në mes njëi mbledjeje, cilën provë më të madhe do se ahierna është festë?».

Treqint vjet më parë, te dita e Pendekostës, apostujt zurën fill të flisnin në tjera gluhë e çdonjeri ndiejë të folurit te gluha ëmësore e vet. Përkthimi i njëkohshëm, si ë’ thënë te kronika, ë’ vepër e Shpirtit t’Shenjtë – Fryma e Perëndisë (Vap 2,4.7.11).          

E kjo dëfton sa ë’ e rëndesishme, te Perëndia, lidhja e njeriut me Fjalën. Të mirret, të dërgohet Fjala për zemrën e njeriut, zemrën e botës. Fjalë çë munt t’e gjegjesh te shkretëtira, te heshtja, te zbrazëtia e brëndëshme, tek e (sh)këputura pikë vrojtimi e zëmrës kur djek dashurie për gjellën. Zë i mirë vërtetësie vetvetiu i hareshëm çë munt t’e gjegjesh sidomos glatë vitevet të sprënxës së gjelbër. Fjalë çë na bën hyjnor: do më thënë, përkatës dhe lëshuar në Perëndi dhe përfillur e dashuruar nga Perëndia. Te një lidhje birnore, si Atë-bir, gjithë e ngjyer me përzëmërsi e rritur, emancipuar…

Shi (ëshi, ja) ku shoh sot ngutin, o më mirë emerxhencën. Te bota Fjala ngë arrin më: ka një defekt transmetimi, Fjala ngë ë’ sintonizuar, transmetuar mirë.

Është krizë por edhe mundësi, bast, sfidë, ‘kreotë’ i mirë, do me thënë pistë të vijohet, defekt çë munt të hiqet te një botë çë ngë ka besë, ngë ka sprënxë, ngë dashuron.

Klisha është veçuar mënjanë te angona? Perëndia u zhduk? Ka një papërshtatshmëri kulturore-ekzistenciale katolike? Gluha e thjeshtë dhe e ndëlguashmë për të përkiturit të njeriut të përgjithshëm të Vangjelit ngë ia di më sot të mbirë përgjegje ndëlgimi, ndiemje, mallëngjimi, kujdesi, pranie-parusie, aq/ë’ sa t’i duhet zgledhja e tij e shpërhapshme intellektualistike? Do me thënë, ku van’e sosën “fjalët të varfra e të thjeshta të Vangjelit (ungjilit)”(C. Lubich)?

Pse klishët janë të mbyllme, të pafolme (pafjalë), mjerësisht të zbrazëta në Arbëri?

Bota ë’ plot me fjalë. Fjalët kanë në vete karakterin, fuqinë e njëjtësisë. Njëjtësia te bota paguan. Por jo në Arbëri.

Bota kërkon poezinë e fjalëvet të varfra e të thjeshta të Vangjelit. Fjalët të njëi perëndie të të cilit bota çë mot njeh po emrin për t’e adhuruar. Pse ahierna Perëndia i dëftuam (zbuluam) dhe dëftues (zbulues) ngë flet?

Të sprasmet breza kërkojnë njëjtësinë autentike. Por janë veçuar mënjanë, pse ngë e gjejnë Atin (fjalmath, fjalëshumë). Duan të lëshohen të Ati dhe te Fjala e tij, e të cilit të i drejtohen me një parkalesi dhëmbimi. Kërkojnë kush munt t’i the/otë atyre se:

-   ndëlgjimi i botës për njeriun është i mundshëm vetëm nëse e vërteta dhe e mira përputhen ontologjikisht, në të klënit,

-   njeriu në vete ë’ pajisur me shqisa-ndëlgim-vullim: aftësi nëpër të cilat kush njeh është ‘njeriu’, ‘një’, e pra zbërthyer, te tërësia shpirti e kurmi,

-   njohja e vërtetë ia dihet të kihet (arrihet) tue rruar (rrojtur), nëse studiohet po aq sa ndih t’u bërit e t’u sqaruar atë çë rrohet: me vullim, dashuri e mendim,

-   puna ë’ një mjet njohje e realitetit, të gjellës pa kategori abstrakte e skema çë filtrojnë të thënit të pastër dhe ë’ edhe një mjet çë na ndih të dalim nga libret e nga konceptet të zbrazëta e të gjejmë një të menduar çë të jetë gjellë, të klënë, njerëzi,

-   lidhja me tjetrin, me më të përunjmin, na mbush me urtësinë e përvuajtur me t’u krahasuarit të lodhshëm me gjellën e me natyrën, e çë të natyrës na shpreh edhe konkretësi, harmoni, dëlirësi dhe nga kjo vetë munt të mësojmë shumë gjëra për ca vlera të jetës njerëzore çë mosnjéri nga libret munt t’na japë (krh. P. Foresi, 2006).

Kjo tërësore vepër mendimi lehtëson lirimin e arsyes dhe përpjekjen me besën.

Por, për mundësinë e pakufishme të vendoset një lidhje me Perëndinë, duhet një marrje ndërgjegjeje e rëndësishme sa ngë munt t’thuhet. Me të vërtetë, ngë bëhet fjalë për plotësimin e të duhurit të dashurohët bashkë me të vërtetën vetëm por t’u qasur Krishtit. Një shoqëri çë ngë të lë kurrë edhe te vdekja (pse bie premtimin). Të klënit, të bërit Klishë është të shihet tën’Zonë.

Sot ë’ e rëndësishme shenjtëria e bashkësisë, dashuria njeri tjetri (edhe se pa përgjegjë). Gjëja e re (sot e duhur) është reciprociteti. Klisha duhet të ji/epet prapa gjellës së njeriut. Duhet të bëjë diagnoza, të propozojë rrugë-dalje guxim-dhënëse, të japë lajme besimi (D. Tettamanzi). Klisha ë’ mbi të gjitha t’u dashurit reciprokisht, liria çë realizohet te bashkësia, bindja si vlerësim reciprok, si shërbim, si mërrëveshje sistematike (edhe të gjindes, të përfaqesuesvet të territorit) (E. Antonelli).

Bëhet fjalë për një dashuri  të pastër, të fortë, të lirë, çë jep gëzim e përjetësi dhe çë bie “vulën e zmadhimit” (E. Olivero), të tërësisë: «si u’ju desha mirë». Por “besimtari laik” duhet të rrijë në rojë nga “rrë/eziku i burokracisë klishtare” (F.G.Brambilla) e të veprojë për një rinjohje të paraçsisë (barazisë) edhe te Klisha” (S. Pezzotta) e për një bashkëtërheqje vepruese përfaqesuese të të rinjvet (Veronë ishin pakicë, si në famulli e në Vendin të/onë – në “tepricë”(?)).

Ky ë’ formimi i të krishterit (e pse jo i të gjithëve?). “Gjella ndëlguar si periudhë mësimi të vazhdueshme, si bashkësi e përditshme”. Për të mundur “dobësi të besimit, lodhje për një zëmërgjerësi pa frymë, përprishje, mbyllje të bashkësivet në vetvete” (P. Bignardi). Për të klënë “dëshmitarë dhë misionarë të Krishtit, shpëtim të gjithë njeriut”. Të njëjtësisë së tij, të gluhës e prandaj të Fjalës, të Atit e të Frymës së tyre.

Pse të kihet besë sot është të kihet prirje për njësinë, nga u’ kah na, me besim e me zëmër. Me Pjetrin.  Ë’ «logjikë e dashurisë», «baritore e mendimit, majdena, të vetës», bërë nga «njerëz të besueshëm, priftra/rinj të besueshëm [çë] bëjnë të besueshëm Perëndinë» (Benedetto XVI).