Kurm i Zotit 1938

Dhoni u kthe(/ye) te hora, lipsej nga 11 vjet. Ka studiuar për t’u bërë priftë te seminari të Grotaferatës e pra në Romë te Kolegji Grek. Vetëm te pushimet verore rikthehej në sh(të)pi por duhej të ndihjë familjen tu(k)e punuar në arat në periodën e të korravet dhe të të shiravet. Marrë nga ky i rëndë aktivitet, mbrëmanet ngë rihyjë te hora e ngë kish mundësi të bëjë jetë shoqërore e të gëzojë pushimet si shumë bashkëmoshatarë të tij të qytetit.

Zbori lidhjet me shumë veta e nanì, çë sosi studimet, kle thërritur të punojë te selìa peshkopore. Edhe një herë ngë ka shumë mundësì të lidhë miqësì. Por gjë(/e)ndet ngushtë të gjejë një shoqe më parë të jetë shuguruar priftë. Kështu, një ditë i shkon nga mendja se për proçesionë(/i)n e Kurm të Zotit ai mund të vë(i)het të mbajë një nga të gjashtat shtiza të baldakinit çë mbron Sakramentin e Shejtë. E kështu për të paktën më(/u)nt të shohë pjesën m’e madhe e kopilevet (çupavet) të lira dhe të përshtatshme për të drejtin qëllim të tij.

Maraneles, vjet, për të parën herë i erdhën atò, kur kish gjashtëmbëdhjetë vjet e gjymsë(/smë). Nga ai moment gjella e saj ndërroi. I përgatitën xëllona të reja njëzet centimetre më të glata pothuajse ngjer te nyjeza e këmbës. Nanì ngë mënt të qëndrojë për një qëro të glatë te kroi me miket e saj, me të cilat përpiqet (takohet) në të rënat e kambanës për të marrë ujët për shpinë me nxiren. Te shëtitja e të dielës me miket duhet të mbartë me vet vëllathin. Ngë mënt të ketë përpjekje me miket çë u martuan. Ё’ mbajtur vazhdimisht nën sy. Kjo gjendje e kopos (mbyt). Ka dishirim lirie. Lirì, mendon, çë mënt të t’i vijë vetëm nëse gjen një kopil (çun) çë e kërkon për grua. Kështu i lutet të emës t’e lërë të stolisë një al(/o)tarthë për proçesionën e Kurm’i Zotit. Mendon se kështu ndonjë kopil do t’e vërejë.

Dy ditët më parë se festa janë ditë feste të vërteta, ditë gëzimi të math. Maranelja me miket e saj, dhe me vëllezërthit, venë te mali e mbledhin gjithë lulet spartash çë mënt të mbledhin, i duhen për të berë si një qilim glatë dhromit (rrugës) e proçesionës.

Në menatën (mëngjesin) e Kurm të Zotit një nga dy gjimsat e tryezës së rrumbullakët ë’ çuar jashta shpisë dhe vënë përkrahu derës, afër murit. Më të bukurat çarçafa të qëndisura janë shtruar mbi tryezë e prapa, mbi murin: spikasin lehtë mbi të kaltrit të murit, çë i zoti i shpisë, ca ditë më parë, lyejti (leu) tue stërpikur lazurit me pompën-spërkatës e vreshtavet.

Nanì qëndron vetëm të pritet të shkojë Shum i Shejti.

Çë në orën tre pasdite Dhoni ë’ te katedralja veshur mirë: një këmishë të bardhë me mëngët të glata pjerrë dy herë e një palë brekë si zuav në pëlhurë tweed-i.

Në orën katrë(/tër) pasdite vargani niset. Kush këndon, kush lut, kush rrëmon në mes gjindes, kush pret e qep, e kush shpreson te përpjekja me gjellën e kush në mirëdashjen hyjnore.

Kjo proçesionë ka dhromin më e glatë, nget gjithë horën e nduris (duron) më shumë se gjithë tjerat. Në çdo altarthë qëndrohet, mbështetet ostjembajtësja, livaniset ostja e me këtë bekohet vendi dhe gjindja. Ngë kanë statuja të rënda të mbarten e altarthët i shërbejnë çuesit edhe për të marrë frymë e për të shpijtur (shpirë) krahët. Pra ngë mënt t’i mohohet prania hyjnore atij kujt i qëndron ajo e vetme sprënxë (shpresë). Kështù shpeshherë Shum’i Shejti kthehet në orën dy e natës.

Shi! Maranelja e Dhoni gjënden përballë më pak se dy metre larg. Sytë e tyre ndërpriten, qëndrojnë të ngulët, si të magjepsur, paturpësisht të depërtuam. Shi monada! Fixhët (fytyrat) e tyre ng(/sk)uqen e marrëveshja është e plotë e vetvetishme dhe pa gojë. Fixhët e tyre të nguqura bien te sytë vetëm e të ëmës së saj çë ndëlgon të plotën milikuriqësinë e ndjenjës së tyre ç’është e lind, e cila parafytyron iniciativat seksuale çë vijnë pas: deklarata dhe përpjekjet gjimsa e fshehta e djemvet, shpjegimi i prindërvet të tij dhe hyrja e “këmbës” së tij të shpia e saj (fejesa zyrtare), kancelarìa, martesa, bijtë, jeta…

E për gjithë këtë e ëma bekon Tën’Zonë për shortin e mbarë çë bëri të hyjë te shpia e saj.

Corpus Domini 1938

  di Paolo Borgia

Spiridione è tornato in paese, mancava da 11 anni. Ha studiato per diventare prete al Seminario di Grottaferrata e poi a Roma al Collegio Greco. Solo d’estate rientrava a casa ma doveva aiutare la famiglia lavorando nei campi nel periodo della mietitura e della trebbiatura. Occupato da questa pesante attività, la sera non rientrava in paese e non aveva possibilità di fare vita sociale e di godersi le vacanze come molti suoi coetanei di città.

Ha perso i contatti con molti ed ora, che ha finito gli studi, è stato chiamato a lavorare in curia. Ancora una volta non ha molta possibilità di allacciare amicizie. Ha, però, premura di trovare moglie prima di essere ordinato prete. Così un giorno gli viene in mente che per la processione del Corpus Domini si può mettere a sorreggere una delle sei aste del baldacchino che protegge il Santissimo Sacramento. In tal modo può almeno vedere la maggior parte delle ragazze disponibili e adatte al suo leggittimo intento.

Marannella ha avuto le sue cose per la prima volta da un anno, a sedici anni e mezzo. Da quel momento la sua vita è cambiata. Le hanno preparato nuove gonne di venti centimetri più lunghe, quasi fino al polpaccio. Ora non può più restare a lungo alla fontana con le sue amiche, con le quali si incontra sempre ai tocchi delle campane per prelevare l’acqua per casa con l’anfora lignea. Alla passeggiata domenicale con le amiche deve portarsi dietro il fratellino. Le è vietato di frequentare le amiche che si sono sposate. E’ sorvegliata a vista. Questa nuova situazione la opprime. Ha voglia di libertà. Libertà, pensa, che può venirle solo se trova un ragazzo che le chiede la mano (in matrimonio). Così, prega sua madre di lasciarle addobbare un altarino per la processione del prossimo Corpus Domini. Pensa che in questo modo qualche ragazzo si accorgerà di lei.

I due giorni precedenti la festa sono di vera festa, di grande gioia. Marannella con le sue amiche, e i fratellini, vanno al monte e raccolgono tutti i fiori di ginestra che possono raccogliere, servono per fare da tappeto lungo il percorso della processione.

La mattina del Corpus Domini una delle due metà del desco rotondo è portato fuori di casa e messo accanto alla porta, accostato al muro. La più bella biancheria ricamata viene stesa sul tavolo e dietro, sul muro: risalta con delicatezza sul celeste del muro, che il padrone di casa, giorni prima, ha tinteggiato spruzzando azzurrite con l’irroratore per le vigne.

Ora resta da attendere il passaggio del Santissimo.

Alle tre del pomeriggio Spiridione è già presente in cattedrale vestito a festa: una camicia bianca con le maniche lunghe rigirate due volte e un paio di pantaloni alla zuava in tweed.

Alle quattro del pomeriggio tutto il convoglio si muove. Chi canta, chi prega, chi curiosa, chi taglia e cuce, e chi spera nell’incontro con la vita e chi nella benevolenza divina.

Questa processione ha il percorso più lungo di tutte, tocca tutto il paese e dura di più.. Ad ogni altarino ci si ferma, si posa l’ostensorio, si incensa la particola e con questa si bendice il luogo e la gente. Non ci sono pesanti statue da portare e gli altarini servono al celebrante anche a prendere fiato e a sgranchirsi le braccia. Poi non si può negare la presenza divina a coloro ai quali quella sola speranza  rimane. Così, spesso il Santissimo si ritira alle due di notte.

Ecco! Marannella e Spiridione si trovano a meno di due metri di distanza. I loro occhi si incontrano, restano fissi, come incantati, spudoratamente compenetrati. Ecco la monade! I loro volti arrossiscono e l’intesa è totale, immediata e senza parole.

I loro volti arrossiti sono notati soltanto dalla madre di lei che capisce l’immediata nudità del sentimento nascente, che prefigura le successive iniziative sessuali: dichiarazione e incontri semisegreti dei ragazzi, spiegazione dei genitori di lui e l’entrata del “piede” di lui in casa di lei (il fidanzamento ufficiale), la cancelleria, le nozze, i figli, la vita...