Por  ti thuaj po një fjalë…

Edhe bijtë e çiftevet çë ndahen rrojnë me vuajtje të menjëhershmin ndryshim jetësor të tyre. E shpeshherë palumturia e tyre i bart brë/enda njëi vetëveçimi të errët e të përunjëm (përulur). Por një vetmì e një pesimizëm nga të cilët ata mënt të dalin nëse ndonjerì di të dhurohet (jetë gati) atyre vëllazërisht, nëse di të japë, të thotë një fjalë të mirë. Ëj! Të dish si t’i ngasësh shpirtin, ose si të përdorësh veglat çë prekin lehtë tele/at e zëmrës, çë më parë se porositë specifike, vendosur nga protokollet. Ashtù si një jatrua (mjek) çë ulet te zgripi i shtratit të njëi të sëmuri të rëndë e tue folur të njëjtën gluhë, bëhet njësh me të mjerin.

Kam besë se pikënisja rri te natyra e njeriut në të përhershmin kërkim përfilljeje-solidariteti nga ja/etri (tjetri), gjë për të cilën ai ‘unj/l kryet’ e kërkon tek jatri një vërtetim për udhën e përbashkët: jeta. Njeriu do të rrojë e jik (ikën) nga vdekja, nga vetmia e saj.

Ka, ndoshta, një njeri çë ngë ndien lypsen t’i përkasë tjetrit, botës? E në të njëjtin qërò të jetë përfillur pak më shume se mosgjë? Ngë është edhe kjo çë shtyn çdonjerì të ‘llorosë’ (përqafojë) atë ndaj të cilës është ‘tërhequr’? Tërheqja ndër burrë e grua çë *gjinon bij, prodhon me qëroin edhe një dhuratim njeri me tjetrin (nje/ëri-tjetri) çë themelon klënësìnë e zotimit ndaj familjes-sh(të)pisë. Vetja përhapet: të menduarit dhe të bërit, të vogël dhe të math merr një dinjitet çë i përgje/igjet ndërgjegjes. Të duhurit mënt të japë gëzim, të bën kryelartë e hereherë bën të lehet dashuria, nëse ë’ e fshehtë. Por edhe kur kjo ndjenjë lypset në një çift të themeluam, pengu çë më parë është ndëlguar si i përjetshëm: vetja e përhapur ngë mënt të (l)joset pa rrezikuar plagosjen e vetes.

Sot të rruarit (rrojturit) të materializuar pa magjepsje duket se mënt të rrijë pa këtë she(n)jtërì. Roli riprodhues i plotë, zbrazur nga dinjiteti i tij, mëshon. Partnerët shpesh llafosen pa u marrë vesh e delegojnë tjerëve funksionin e atit-ëmës. Kështu bijtë, pa prindër pa e dijtur, hjidhen jashta familjes, prirë nga instinkti por pa njëfarë përvoje për t’i bërë ballë jetës, pa dij/itur të ndajnë atë çë mënt të zglidhet nga atë çë ngë mënt të zglidhet, gjë çë kam besë se rri te themeli e çdo parimi edukativ. Një prijës çë është edhe krahasim dialelektik, hereherë i ashpër, por nëse ka një respekt njeri me tjetrin ai prijës bëhet zakon i kërkuam e çë qëndron gjallë edhe një herë çë gjithë u rritën, përpara në vjeçtë.

Kur një familje shkatë/arrohet për çiftin është një zbjerrje, për bijtë një traumë. Trauma ngë rri te dështimi i mosnjeriu – gjërat ndodhen e mjaft kaq – ftohen gjakrat. Trauma rri te këputja nga harmonìa organike. Je mësuar të shohësh së/endet, të njohësh vetat, të dish se jetojnë… Pra ndodhet shqerra (shqyerja), zgjimi tek e tmeruashmja (tmerrshmja) mosgjë. *Përciptimi (perceptimi) i njëi të klëni të zbrazët pa ndëlgim është fakti i padurueshëm, çë lyp kot një vendosje të re për ekzistencën, një rimodulim të marrëdhënievet me të tjerët. Duhet të veç/tsh pa u kthyer prapa por pa dijtur ku. Përse duhet të jetosh pa një drejtërim (përligjje)… të të mirit, të të bukurit? Pa pasur një përkatësì; si? Ku? Nga kush të marrësh kënaqësì për lypsen e përfilljes?

E ëma dhe i ati veç e veç, në rastin më të mirë, bëhen n’katërsh për të dhënë vazhdim marrëdhënies se mëparshme me bijtë por atmosfera ngë ë’ më si ajo më parë. Gjë/endja, çë erdh’e u krijua, *gjinon një hjè mbi kthielltësinë, një pengese te lidhja e re. Siguria besimplotë lë rrugën e sprapsjes së pasigurt, edhe më të ndier kur duhet të ndash një prind bashkë me partnerin e tij të ri. 

Për çdo moshë (vërsë), surrogate dashurie të ndryshme dhurohen bijvet tue kërkuar të lehtësohet të pangush(ë)llueshmen zbrazëtì malli ‘dhënës’. Shmangia e çdo lloji ë’ përherë gati të hjidhet në masë jashtëzakonisht të sipërme se te të tjerët të rinj.

Shì ahierna se zë fill kalvari bërë nga sociologë, psikologë, nga i treti-sektor o makar nga vullnetarë të rëndomtë laikë apo të shuguruar Perëndisë dhe të afërmit – ndonjëherë nga ndonjë ungël (ungj) o mik o gjitòn me vullim – çë  bëhen të lirë e gati për komunikimin. Çdonjé/ëri mbartës e të vërtetës së vet ngushëlluese, çdonjéri i bindur të jetë faktor i të mirës (mirëbërës). Dhe të gjithë anëtarë të asaj të njëjte bote çë u gorromis mbi të riun, viktimë flijore të atij krimi çë ai mban të ketë vuajtur me ndarjen e prindër(a)vet.

Kam besë, se të jetë më pjellor të flitet si të-klënë-të-pafuqishëm njëlloj me të riun çë vuan por tek i njëjti qërò çë kërkon të mundë kushtin e vet me një optimizëm të arsyeshëm dhe të përunjëm, ai i të menduarit dhe të bërit të vegjij (vegjël) për të rritur pastajna qëllime dhe veprime, për të kërkuar të ji/epet një ndëlgim gjellës (jetës). Të vehet nga lypsja e përditshme ndaj njëi vizioni të vetes si pjesë e botës -  me ndëlguar me dashuruar me vepruar -: çë kështu jipet ndëlgim gjellës së vet.

Rraptima shurduese e shoqërisë ngë ia bën të pështrojë të tepërtën qetmì (qetësì) të mosgjësë. Atë mosgjë të qetëm çë nanimë’ ësht’e na bën të zbierim (bjerrim) dishirimi i ‘ndiemjes artistike’ me të cilën duhet të rrojmë gjellën. Ç’është një të rruar si te një film heroik-patetik, bërë me shëmbëlltyra (imazhe), fjalë, fixhë (fytyra) e muzikë – shtylla e zërit të jetës. Te gëzimi, te puna, te mërzia, te melankolia, te vuajtja, te dhë/embja, te ang/kthi, te vdekja… Pse nge këndojmë më?

Dalim! Ngrë/ihemi pak mbi botën dhe vë/ihemi në vrojtim dhe në gjegje (dëgjim)! Kërkojmë brënda nesh ‘pòiesi-në potenciale’! Më mirë nëse e kërkojmë edhe, e ndoshta kryesisht, te mosgjëja, te kalimtaria, te çasti çë jep ndëlgim-domethënie. Nëse jemi gati të paguajmë një çmim për të rruar ‘bukurinë’: ajo ‘e 50€’ për të gjegjur grupin ‘Police’ te stadiumi ‘Delle Alpi’ në Tyrin dhe ajo me hyrje ‘të papaguar’ në Loret me Papën e me ajkën e autorëvet këngëtarë.

Shi. Këtë kam besë se duhet të di të bej si një ‘shumë të dashur ungël’ të besuar-rrëfyes me një ‘shumë të dashur çun/çupë’: të dy të pafuqishëm.

Paolo Borgia

Ma tu dì una sola parola…

Anche i figli delle coppie che si separano vivono con sofferenza il loro repentino cambiamento esistenziale. E spesso la loro infelicità li conduce ad un autoisolamento oscuro e avvilito. Una solitudine e un pessimismo da cui, però, possono uscire se qualcuno sa offrirsi loro fraternamente, sa dare, dire una parola buona. Sì! Sapere come toccare l'anima, cioè come usare gli strumenti che sfiorano appena le corde del cuore, ancor prima delle cure specifiche fissate dai protocolli. Così come fa un medico che si siede sul bordo del letto di un malato grave e, parlando la stessa lingua, si fa uno col sofferente.

Credo che il punto di partenza stia nella natura dell’uomo alla ricerca continua di considerazione-solidarietà dell’altro, cosa per la quale egli ‘cala la testa’ e cerca nell’altro una conferma del comune cammino: la vita. L’uomo vuole vivere e fugge dalla morte, dalla di lei solitudine.

Esiste, forse, un essere umano che non senta bisogno d’appartenere all’altro, al mondo? E nello stesso tempo d’essere considerato un po’ più di nulla? Non è anche questo che spinge ognuno ad ‘abbracciare’ ciò da cui è ‘attratto’? L’attrazione tra uomo e donna che genera figli, produce col tempo anche una donazione reciproca che fonda l’essenza dell’impegno alla famiglia-casa. Il sé si estende: il pensare e il fare, piccolo e grande, assume una dignità che risponde alla coscienza. Il dovere può dare gioia, inorgoglisce e talvolta fa nascere l’amore, se latente. Ma anche quando questo sentimento non è presente in una coppia costituita, il vincolo è già inteso perenne: il sé esteso non può dissolversi a pena del ferimento del sé.

Oggi il vivere disincantato materializzato sembra poter fare a meno di questa sacralità. Il ruolo riproduttivo incondizionato, svuotato della sua dignità, pesa. I partner spesso non comunicano tra loro e delegano ad altri la funzione di padre-madre. Così i figli, orfani ignari, si proiettano fuori della famiglia, guidati dall’istinto ma privi d’una qualche esperienza per affrontare la vita, senza saper distinguere il risolvibile dal non risolvibile, cosa che credo stia alla base d’ogni principio educativo. Una guida, che è anche confronto dialettico, talvolta aspro, ma se esiste un reciproco rispetto essa diventa consuetudine ricercata, e che rimane viva anche da adulti, avanti negli anni.

Quando una famiglia si disfa per la coppia è una sconfitta, per i figli un trauma. Il trauma non sta nel fallimento di nessuno – le cose accadono e basta – si raffredda il sangue. Il trauma sta nello strappo dall’organica armonia. Essere abituati a vedere le cose, a conoscere le persone, a sapere che esistono… Poi avviene lo strappo, il risveglio nel terribile nulla. La percezione d’un esistere vuoto senza senso è il dato di fatto insopportabile, che chiede invano una determinazione esistenziale nuova, una rimodulazione dei rapporti con gli altri. Dovere andare senza tornare indietro ma senza sapere dove. Perchè dover esistere senza una giustificazione… di bene, di bello? Privi di appartenenza: come? Dove? Da chi ricevere soddisfazione al bisogno di considerazione?

Madre e padre separatamente, nella migliore delle ipotesi, si fanno in quattro per dare seguito al rapporto precedente con i figli ma l’atmosfera non è più quella di prima. La situazione, venutasi a creare, genera un’ombra sulla serenità, un imbarazzo nella nuova relazione. La fiduciosa certezza precedente cede il passo al dubbioso ripiegamento, ancora più avvertito quando si deve condividere un genitore col  suo nuovo partner.

Per ciascuna età, diversi surrogati d’amore si offrono ai figli nel tentativo di lenire l’insanabile vuoto di affetto ‘dativo’. La devianza di qualsiasi genere è sempre pronta a scattare in misura estremamente superiore che negli altri ragazzi.

Ecco allora che inizia il calvario fatto di sociologi, psicologi, 3° settore o magari di semplici volontari laici o consacrati a Dio e al prossimo – talvolta di qualche volenteroso zio o amico o vicino – che si rendono disponibili alla comunicazione. Ciascuno portatore della propria confortante verità, ciascuno convinto di essere fattore di bene (benefattore). E tutti appartenenti a quello stesso mondo che è crollato addosso al giovane, vittima sacrificale di quel delitto che egli ritiene di avere subito con la separazione dei genitori.

Credo, che sia più fruttuoso porgersi come essere-impotente alla pari col giovane sofferente ma a un tempo proteso a vincere la propria condizione con un ragionevole ed umile ottimismo, quello del pensare, del dire e del fare piccoli per accrescere successivamente gli intendimenti e le azioni, per cercare di dare un senso alla vita. Procedere dalla necessità esistenziale quotidiana verso una visione di sé come parte del mondo – capire amare agire –: già così si dà senso alla propria vita.

L’assordante rumore della società non riesce a coprire il troppo silenzio del nulla. Quel nulla silenzioso che ci sta ormai facendo perdere il desiderio del ‘sentimento artistico’ con cui va vissuta la vita. Che è un vivere come in un film eroico-patetico, fatto d’immagini, parole, volti e musica – la colonna sonora della vita. Nella gioia, nel lavoro, nella noia, nella malinconia, nella sofferenza, nel dolore, nell’angoscia, nella morte… Perché non cantiamo più?

Usciamo! Alziamoci appena sul mondo e poniamoci in osservazione e ascolto! Cerchiamo dentro di noi la ‘pòiesi potenziale’! Meglio se la cerchiamo anche, e forse soprattutto, nel nulla, nell’effimero, nell’attimo che dà senso-significato. Se siamo disposti anche a pagare un prezzo per vivere la ‘bellezza’: quella ‘da 50€’ per ascoltare il gruppo ‘Police’ al ‘Delle Alpi’ di Torino e quella ‘gratuita’ a Loreto col Papa e col fiorfiore dei cantautori.

Ecco. Questo credo devo saper fare come un ‘carissimo zio’ confidente-confessore con un ‘carissimo/a ragazzo/a’: tutti e due impotenti.

Capace di instillare qualche germe di empatia, capace di farmi uno con quel giovane e di attendere che nel giovane, che mi ha riconosciuto, scatti anche la domanda di apertura: «Che cosa ti rende così diverso da quel mondo che mi ha reso infelice?».

Paolo Borgia