Penelope e Calispo

U CAVADDARU

di Paolo Borgia

Amico dei cavalli, Spiridione, era nato in un piccolo villaggio ghego di quel tratto della Sila che degrada verso oriente e che guarda aldilà del mare che la separa dalle scure vette dei monti delle isole jonie al sorgere del sole.

Fin da bambino preferiva trascorrere il tempo lontano dai giochi dei suoi coetanei, per andare appena fuori dell’abitato a sedersi sulla staccionata dei cavalli di Don Fernando: un duca stanco del mondo, un forestiero venuto da fuori per godere della pace del luogo e della gioia che provava a vivere insieme con i suoi animali di cui si curava personalmente. Ma andava invecchiando e la fatica rendeva necessario trovare qualcuno che lo aiutasse. Così un giorno decise di proporre a Doni, ormai giovanotto, di occuparsi del suo maneggio come salariato fisso.

«Stalliere del duca!» Per Doni era come toccare il cielo, la fortuna che si materializzava, la sua passione profonda che diventava sorgente di vita. Ogni giorno governava il maneggio e i cavalli, che poi allenava per tenerli pronti per il padrone. La gioia di cavalcare lo faceva sentire un privilegiato e un po’ snob, nel logoro aplomb paesano.

Poco per volta, lui schivo e di poche parole, si accorse che le ragazze – sfrontate arbresce! – lo guardavano anche con seduzione. Qualcuna persino osava salutarlo invitante. E Doni finì per mettersi con la più provocante e decisa, Francesca Giuseppa…

I cavalli del duca davano appena da mangiare a Doni e ai suoi due figli, già di 4 e 1 anno. Faceva volentieri lo stalliere ma la paga, sia pure sicura, era misera. Così la moglie Giùsi, per alleviare l’economia della famiglia nella stagione del pomodoro lasciava i figli alle vicine anziane e come le altre donne scendeva a Crotone nello stabilimento delle conserve e dei pelati. Pelavano a mani nude i pomodori quando erano ancora bollenti. Da quando aveva 15 anni Giùsi faceva quel lavoro indispensabile anche alla sua famiglia paterna, perchè il padre, volontario in marina, fu congedato soltanto dopo otto anni, durante i quali aveva combattuto per la patria nella seconda guerra mondiale, sempre in giro per i mari del mondo e poi fatto prigioniero dagli inglesi.

E il duca morì! I suoi figli, che non amavano i cavalli nè il loro odore, se ne disfarono. E Doni dovette partire per Bukesburg come aveva già fatto la maggior parte dei suoi coetanei. Aveva trovato ingaggio in un cupo stabilimento per la produzione di posate di acciaio inox.

Dopo tre anni, alcuni paesani trasferiti a Torino gli dissero di scendere perchè la sua domanda di assunzione alla FIAT era stata accettata. Trovò un’alloggio in affitto e si fece raggiungere dalla moglie coi figli che ora avevano 7 e 4 anni. Anche Giùsi trovò lavoro ma siccome non sapeva a chi lasciare i figli, quando usciva li chiudeva in casa, da soli, fino a quando tornava il marito, finito il turno. Di anno in anno le loro condizioni di vita e quelle economiche andarono migliorando. Anche i figli, dopo gli studi, trovarono lavoro e misero su le loro famiglie...

Franz, ormai fatto uomo, a 35 anni trovò il coraggio di infrangere il silenzio di pudore e chiedere alla madre, Susi, di parlargli del padre, che non aveva conosciuto. Conobbe una storia, che più che d’amore nato da un impeto di passione, era piuttosto il confortante epilogo di due solitudini insopportabili, di spontanea simpatia, di naturale trasporto, di consapevole predisposizione all’incontro e di conforto nel vuoto esistenziale della grigia Bukesburg. Susi infatti era sposata ma la sua vita si era come spenta per la assenza di affetto e di condivisione del marito, che anzichè curarsi della casa e della sua padrona preferiva naufragare nel fumo delle taverne. L’incontro tra Doni e Susi fu un semplice dare corpo alla metafisica predisposizione. 1+1≡1. Come nel sogno. E quando Doni partì per Torino, Susi lasciò il marito. Restò sola. Era abituata a fare tutto da sola. Ma ora aveva una ragione di vita. Il figlio Franz per Susi rimase la sua gioia perpetua.

Susi morì! E Franz, tramite agenzia venne a sapere che anche Doni era morto. Ma l’istinto lo spinse a Torino. Voleva incontrare i fratelli mai conosciuti. Si presentò alla casa di Giùsi che aveva sempre saputo tutto. Il marito le aveva raccontato e lei aveva tenuto il segreto nel cuore, legandosi a Doni di struggente ardore crescente insaziabile. E la difesa della sua famiglia restò sempre prima d’ogni cosa.

I fratelli finalmente si incontrarono nella più completa gioia. E Giùsi fu orgogliosa del nuovo ruolo di matrigna di un figlio tedesco, Franz.

 Paolo Borgia

Penelope dhe Kalipso

GRAZHDARI I KUEJVET

Mik i kuejvet, Spiridioni, leu te një fshatëz gegë të asaj cope të Silës çë shket ndaj lindjes dhe çë  vëren mbatanë dejtit ç’e ndan nga të ngrystat maja të mal_evet të ishujvet jonianë si gdhihet.

Çë kur ish fëmijë atij i pëlqej të shkojë qëroin llarg_u nga lozjet e njëmoshmevet të tij, për të vajtur ndanëz fshatit të ujej mbi gardhin e kuejvet të Don Fernandit: një dukë i lodhët nga Bota, një i huaj çë kish ardhur nga llargu për të gëzuar paqen e vendit dhe harèn çë ndiejë tue rruar_rrojtur bashkë me kafshët të cilavet kujdesej vetë. Por vejë tue u mb_plakur dhe lodhja bëjë të duhur të gjej ndonjerì t’e ndihjë. Kështù një ditë vendosi t’i paraqitjë Donit, tanimë djalosh, të kujdesej për kuejt e për vendin e kalerimit si rrogëtar i përhershëm.

«Grazhdari i dukës!» Për Donin ish sikurse të ngisjë qiellin, vetëtimthi ditët bëheshin të glata, pasioni i tij i thellë bëhej burim jete. Ngaditë qeverisjë vendin e kalërimit dhe kuejt, çë pra i bëjë gati për kur vijë i zoti. Ngazëllimi të ngjip_tej mbi kalin e bëjë të ndihej një i përzgledhur dhe një cikë snob, tek i _ljosmi aplomb fshatar.

Pakepak, aì i mënjanshëm dhe fjalëpakë, pa (v_ërejti, u adunua) se vajzotet  – arbëreshe pafizhë! – e v_ërenin edhè me joshje. Ndonjera kuturisjë edhè t’i falej grishëse. E Doni sosi të vëhej me më të nxilosmen dhe më të ngulmen, Franxhishka Xhusepa…

Kuejt të dukës jipnin po sa të hajë Donit dhe të dy bijvet, nanimë 4 vjetsh dhe njëi viti. Bëjë me ëndë grazhdarin por rroga, kloftë edhè e sigurtë, ish e paktë. Kështù e shoqja Xhusi, për të lehtësuar ekonomìnë e familjes, te stina e k_pumdamurevet_domatevet lëjë bijt plakavet të gjitonìsë e zdirgjej si tjerat gra Kutron te stabilimenti i salcës dhe të të qëruaravet. R_ripnin me duart pa doreza domatet kur ishin endè të nxehta. Çë kur kish 15 vjet Xhusi bejë atë punë të domosdoshme edhè për familjen atërore, sepse i ati, vullnetar te flota detare, kle liruar vetëm pas tetë vjetsh, glatë të cilëvet kish luftuar për atdheun tek e dyta luftë botërore, përherë në udhëtim nëpër dejtet e Botës e pra i zënë rob lufte nga anglezët.

E duka vdiq! Të bijt, të cilëvet ngë i pëlqejnë kuejt as era e tyre, i shitën. E Doni pat_i të nisej për Bukësburg si kish bërë pjesa më e madhe e moshatarvet të tij. Kish gjetur një thërritje pune te një i errët stabiliment ku prodhoheshin lugë, thikë dhe pirunjë çeliku të paoksidueshëm.

Kur kishin shkuar tre vjet, disa fshatar çë ishin bartur Tyrin, i thanë të zdirgjej sepse kërkesa pune e tij në FIAT kish klënë pranuar. Mori një shpì me qirà_jë dhe i tha të shoqes t’e mbërrijë me të dy bijt, çë nanì kishin 7 dhe 4 vjet. Edhè Xhusi gjeti punë por meqënëse ngë dijë me kë kish t’i lëjë bijt, kur diljë i mbëllijë_mbylljë në shpì, vetëm, ngjera kur kthehej i shoqi, si sosjë turnin. Vit pas viti kushtet jete dhe atò ekonomike vanë tue përmirësuar. Edhè bijt, kur sosën s_hkollën, gjetën punë e vurën shtuara familjet e tyre…

Franc, nanimë i bërë burrë, kur kish 35 vjet gjeti guximin të thyejë heshtjen nderi dhe i lypi të ëmës, Susi, t‘i flisjë për të atin, çë ngë kish njohur. Nxuri një historì, çë më shumë se dashurìe të lerë nga një hov pasioni, ish më mirë epilogu ngushëllues i dy vetmìsh të padurueshme, të simpatìsë spontane, të rrëmbimit të natyrshëm, të prirjes së vetëdijshme për hasjen dhe të ngushëllimit te zbrazëtìa e të klënit të të hirtit Bukësburg. Në të vërtetë Susi  ish e martuame por jeta e saj ish si e shuame për lypsje përzëm_bërsìe dhe bashkëpranimi të të shoqit, çë te vendi të kujdesej për shpìnë dhe për të zonjën e saj, i pëlqej të mbytej te kamnoi_tymi i bujtorevet_bujtinavet. Hasja e Donit me Susin kle një të thjeshtë të dhënë kurm prirjes metafizike. 1+1≡1. Si te ëndërra. E kur Doni u nis për Tyrin, Susi la të shoqin. Qëndoi vetëm. Ish e mësuame të bëjë gjithqish_çdogjë vetëm. Por nanì kish një arsye jete. I biri Franc qëndroi gëzimi i saj i përjetshëm.

Susi vdiq. E Franc, nëpërmjet agjencìe erdhi e nxuri se edhè Doni kish vdekur. Por instinkti e shtyjti Tyrin. De_ojë të përpiqej me të v_ëllezërit pa të njohur. U paraqit te shpìa e Xhusit, çë kish përherë dijtur gjithqish_çdogjë. I shoqi ia kish rrëfyer e ajò e kish mbajtur e fsehur te zëmbra, tue u lidhur Donit me një të vuajtur zjarrë rritës të pacitshëm. Dhe mbrojtja e familjes së saj qëndroi përherë më parë se gjithqish_çdogjë.

Vllezërit më në fund u përpoqën te më e plota hajdhì. E Xhusi kle krenare për rolin e ri njerke të njëi biri gjerman, Franc.

Paolo Borgia