Tregim:
ĖNDĖRRA KURORĖ DASHURIE
Nė
5-Vjetorin e Betejės Legjendare tė Koshares, tė shkuljes sė gurėve tė
pėrgjakur tė kufirit pėrmes tokave shqiptare dhe tė rėnies heroike tė
komandatėve Agim Ramadani e Sali Ēeku dhe tė dėshmorėve tė tjerė, nė
elterin e Atdheut
Engjėll KOLIQI
Lecco, pranverė 2004
Mbi vithet e kalit tė bardhė,
ngjitur pėr shpine tė Betimit, ėndėrra e kishte tretur. Prapa la malin
me mijėra kėngė e cicėrima, kurse para i doli deti i
hapur. Assesi tė kuptonte se ishte nė ėndėrr. Pas njė puthjeje tė gjatė
nė gushė, nga ana e Betimit, ėndėrra me ėmbėlsinė e dashurisė ia
nxorri edhe kėngėn:
E
lumja unė e lum e lum
hej-hej
e hej-hej-hej
E
kam Betimin porsi pėllumb
Hej-hej e hej-hej-hej
Liri moj, oj Liri!
Habitshėm e thėrriste nėna e trembur, por kot ajo kėndonte me zė tė
lartė. I ati nuk ishte nė shtėpi. Doktor Iliri, nė front,
po mjekonte luftėtarėt e plagosur dhe tė
lodhur.
- Liri moj?!
Ēke kėshtu bija e nėnės?!
E trembur nga mospėrgjigjėja e sė bijės, Nėnė
Teuta, me shqetėsim e ledhaton dhe e puth Lirinė.
Duke u shtrirė e duke
i fėrkuar sytė, Liria, pėrgjumshėm, e pyet nėnėn:
- Oh
Mami! Ku iku Betimi?!
-
Pėr ēfarė betimi e ke fjalėn bija e nėnės?!
ė ēka, apo pėr ēka je betuar?!
-
Betimi, nėnė shpirti im! Ėshtė Betimi shpirti im, jeta ime,
ardhmėria ime!
-
Domethėnė?...
-
Po Mami.
Unė me Betimin jemi bashkė shumė kohė mbi njė vit.
Jemi betuar pėr njė jetė tė pėrbashkėt, nė paqe e nė liri!
-
Bashkė mbi njė vit?! Po pse moj bija e nėnės, nuk na
ke treguar
qė
nė
fillim?!
- Oh Mami, duhet tė
bisedojmė gjatė, qė tė mund ti shpjegoj tė
gjitha. Po Babi?!
- Babi ėshtė atje,
nė front.
- E di qė ėshtė
atje, po athua nė cilin front ėshtė?
- Ėshtė te Katana,
moj bija e nėnės.
- Nė Koshare, me
luftėtarėt e Agim Ramadanit a?!
- Po moj Liri, atje
ėshtė, nė Koshare.
- Ahh! Athua e njeh
Babi Betimin?!
- Betimin?! Po
Betimi nė Koshare ėshtė a?
- Po Mami. Ai qė nė
moshėn e adoleshencės ka punuar pėr tė sotmen, pėr
tia sjellė Kosovės lirinė. Edhe, duke bashkėpunuar nė kėto
veprimtari, jemi njohur dhe...
- Dhe ēka?
- Dhe jemi
dashuruar, kemi vendosur e jemi besatuar!
- Jeni besatuar?!
- Po Mami! Jemi
besatuar qė tė japim gjithēka pėr lirinė e Kosovės, e nėse ėshtė nevoja,
edhe jetėn.
- Po
si kėshtu moj bijė, pa ditur gjė ne?!
- Eh moj nėnė, po a
nuk tė mjafton fakti qė unė jam e bija e Ilir Dardanit dhe e Teutės?!!!
- Po bija e nėnės,
po, por...
- Por ēka?
- Sė paku tė na
kishe vėnė nė dijeni, me kohė.
- Po koha nuk
priste moj Mami, ikte me shpejtėsi tė madhe dhe duhej qenė gjithnjė nė
nivel tė detyrave, pa humbur as tė vetmin sekond. Shpresoj Babi do e
njohė mirė Betimin, dhe...
- Dhe ēka?!
- Dhe,
po deshti Zoti tė kthehen gjallė nga fronti,
kurora e parė nė ditėn e lirisė, do tė jetė e jona!
- Kurora e parė?!
- Po Mami! Betimi
dhe Babi, mė sa i njoh unė, nuk dalin tė gjallė nga fronti, pa pėrjetuar
ditėn e lirisė sė Kosovės.
- Dhe...
- Dhe, qė nė ditėn
e parė tė Lirisė sė Kosovės, Betimi e Liria do
shpallin martesėn, me
kurorėn e bekuar tė dashurisė!!!
Pa trokitur nė
derė, me tė shpejtė hyn Besniku:
- Doktor Iliri,
shpejto tė lutem!
- Po
ēka ndodhur Besnik i dashur?!
- Asgjė e tmerrshme,
por Gjergji e Betimi kanė nevojė pėr ndihmėn tėnde.
- Janė plagosur a?!
- Po doktor.
Gjergjin e kapi plumbi i armikut nė shpatull,
kurse Betimin nė kofshė.
- Tė vrarė,
shpresojmė nė Zotin, jo?!!!
- Ka shumė tė vrarė
Doktor, por tė gjithė nga radhėt e armikut, pėrfshirė edhe tė largėt.
- Tė largėt?...
- Po Doktor, nė
radhėt e armikut po luftojnė mercenarė nga
shumė vende. Nė mesin e tė vrarėve e zbuluam edhe njė kapiten rus.
- Uouuu! Tė mos
vonojmė, sepse ēunat e lirisė mund tė kenė humbur shumė gjak!
Shkojmė.
Doktor Iliri merr me
shpejtėsi mjetet, medikamentet dhe dy shishe me
gjak, pėr luftėtarėt e plagosur. Dalin shpejt dhe qė tė
dy, me Besnikun, nisen si vetėtima, me xhipin
e Brigadės 138 tė UĒK-sė.
Nėnė Teuta kishte marrė nė pėrqafim tė bijėn Lirinė, dhe
po ia ledhatonte flokėt, si dikur kur ajo
ishte katėr-pesė vjeēe.
- Mami,
po ndjehjem shumė e merakosur
i tha me
njė dozė frike Liria.
- Qetėsohu bija e
nėnės, tė merakosur jemi tė gjithė, por duhet
menduar vetėm mirė e bardh.
- Po Mami, mirė e
bardh po mendoj, por sikur kam frikė nga ajo
ėndėrr e bukur.
-
Si tė kesh frikė nga ėndėrra e bukur moj bijė?!
- Po a nuk thoshte
Lokja se ėndėrra e bukur tė del zhgėndėrr e
tmerrshme?!
- Po lėre Loken tė
pushojė atje ku ėshtė, nė jetėn e amshuar!
- Po e lė o Mami,
po e lė, por gjithė ato bukuri natyrore, ato male tė bukura, edhe deti
plot vezullima nga ato rreze tė arta tė diellit mbi te!...
- Hė, pastaj?!...
- Pastaj.... ohhh,
ajo e ėmbla puthje!
- Po ēhyn tani
kėtu puthja moj bijė?!
- Hyn Mami hyn, se
nė ėndėrrėn e bukur ishte edhe puthja e thellė dhe shumė e ėmbėl. Pra,
ėmbėlsisė sė puthjes nė ėndėrr ia kam frikėn tani, sepse siē thoshte
Lokja...
E ndėpreu, sepse nė radio filloi
edicioni i radhės i lajmeve dhe bashkė me tėmėn i cucėrruan veshėt dhe
i zgurdulluan sytė kah radioaparati, pa folur asnjė fjalė. Lajmi i parė
ishte nga zhvillimet luftarake nė Koshare, mė sa vijon: Dėgjues tė
nderuar, para pak minutash biseduam, pėrmes telefonit, me gazetarin tonė
nė Koshare dhe me zėdhėnėsin e Brigadės 138 tė Ushtrisė Ēlirimtare tė
Kosovės, tė cilėt njoftojnė pėr suksese shumė tė mėdha dhe tė frytshme
tė kėsaj brigade, nė luftė me forcat e
tėrbuara tė pushtuesit serbian. Komandant Katana, pra Agim Ramadani, me
bashkėluftėtarėt e Tij, sot, ėndėrrėn shekullore tė
tė gjithė shqiptarėve e kanė realizuar, duke e thyer kufirin
pėrmes tokave shqiptare. Trimat i kanė shkulur dhe i kanė paluar pėr nė
muze gurėt e pėrgjakur tė atij kufiri, dhe kanė marrė kazermėn dhe
karakolin e ushtrisė serbiane nė Koshare. Gjatė luftimeve tė ashprajanė
vrarė dhjetėra ushtarė tė armikut, pėrfshirė edhe mercenarė, nė mesin tė
cilėve edhe njė kapiten rus. Janė shkatėrruar shumė tanke dhe makineri
luftarake tė forcave pushtuese. Janė zėnė rob shumė ushtarė armiqė, tė
cilėve iu ėshtė marrė njė sasi e madhe armatimi. Nga pala jonė janė
vetėm dy tė plagosur Gjergji e Betimi, por qė tė dy janė jashtė
rrezikut. Doktor Iliri, mjek i Brigadės 138, ka deklaruar se tė dy
trimat janė nė gjendje tė mirė shėndetėsore, dhe se me tė shėruar varrėt
e plagėve, brėnda pak ditėsh do tu bashkėngjiten shokėve
bashkėluftėtarė nė front...
-
E sheh Mami! A nuk mė tregoi ėndėrra?!
- Asgjė e keqe,
Liria e nėnės! Betimi dhe Gjergji u tha nė radio janė nė gjendje tė
mirė shėndetėsore.
- Megjithatė,
ėndėrra doli Betimi qenka plagosur.
Por
jam shumė e lumtur! Me kėtė rast mėsuam, se Babi qenka shėndosh e mire,
dhe i fortė nė krye tė detyrės! Athua do tė ketė kuptuar Babi, se sot e
ka mjekuar dhe e ka shpėtuar dhėndėrin e tij?!
- Nėse
ia ka thėnė Betimi e ka kuptuar, pėndryshe
?
-
Shpresoj tia ketė thėnė o Mami, dhe duhet tia ketė thėnė, sepse Dita e
Lirisė po afrohet dhe ne duhet ta shpallim
martesėn, me kurorėzimin e parė nė liri.

Trimat e plagosur i kishin
lidhur, me ēka kishin mundur, plagėt me ndihmėn e bashkėluftėtarėve.
Tashmė nuk u rridhte gjak, por dukeshin paksa tė
zbehur. Futen brėnda Doktor Iliri e Besniku.
-
Vdekje armikut pushtues!
Me zė tė lartė e tė vendosur thotė
doktori.
- Liri popullit!
Unanimisht ia kthejnė: Gjergji, Betimi, si
dhe Agroni, Vjollca e Fatbardha, qė kujdeseshin pėr tė plagosurit
tashmė tė vendosur nė ambulancėn e kazermės, tė rrėmbyer nga forcat
armike pushtuese.
Shpejt
futet nė akcion Doktor Iliri, i cili pasi ua pastron mirė plagėt, ua
lyen me barėra pėrkatėse, ua jep edhe nga njė injekcion kundėr helmimit
tė gjakut dhe kundėr infektimit. Me shumė delikatesė mjekut i ndihmojnė
Vjollca e Fatbardha.Trimat nuk pranuan tė marrin gjak,
me arsyetimin se nuk kanė derdhur shumė dhe
gjaku tė ruhet pėr raste eventuale mė tė rėnda.
-
Doktor!
-
Urdhėro Betim, nuk je mire a?!
- Jam
shumė mire Doktor, por
-
Urdhėro Betim Trimi!
- Dua
tė tė them diēka o Doktor Iliri, por nuk di a ka kuptim tė mos dėgjojnė
tė gjithė, apo?!...
- Fol
Betim, se fshehtėsi ushtarake, qė tė mos dėgjojnė shokėt bashkėluftėtarė,
nuk besoj tė jetė
e inkurajoi Doktor Iliri.
- Shkrepja Betim,
shkrepja!
I tha duke qeshur Fatbardha.
- Jo-jo, kurrėfarė
fshehtėsie, vetėm se kam diēka qė nuk mund ta mbaj mė brėnda.
- Qoftė njė diēka
fatlume o Betim! Po thuaje ēpo pret mė?!
ndėrhyri Agroni.
- Atėherė
po e them. Doktor, unė dhe Liria...
-
Ēkeni bėrė Ti dhe Liria o Betim Trimi?
- Unė dhe Liria
bija juaj Doktor, mbi njė vit jemi bashkė dhe...
- Dhe ēka o trim?!
- Dhe, nėse kemi
edhe pėlqimin tuaj, kemi vendosur qė martesėn ta bėjmė nė ditėn e parė
tė lirisė sė Kosovės, me njė kurorėzim madhėshtor dhe festiv, nė mesin e
shokėve tė frontit dhe tė shumė bashkėveprimtarėve, me tė cilėt kemi
punuar shumė vite, pėr Ditėn e Madhe tė Lirisė, qė tash
po e shoh shumė afėr!
Doktor Iliri merr
nė pėrqafim Betimin dhe duke e shtrėnguar nė gjoksin e vet, i thotė:
- Ju qofshi
gjithmonė me fat e me bekim tė Zotit o Betim!
Pastaj, duke qeshur: Vetėm si ta kuptoj
faktin qė doni ta bėni martesėn me kurorėzim, pa e bėrė fejesėn?!
Tė gjithė qeshin dhe u
lidhen nė pėrqafim Betimit e Doktor Ilirit.
Dėgjohen urime, me fjalėt mė tė bukura qė pėrdoren
nė kėso rastesh. Pasi
uruan, secili zuri vendin e vet. Doktor Iliri, me
krenari, i fton:
- Mė dėgjoni njė
herė o ju trima e trimėresha! Ndjej njė krenari tė papėrshkrueshme, qė
njėri nga trimat e Brigadės 138 tė UĒK-sė, ėshtė dhėndėr
i imi. Jam shumė krenar qė mėsova se edhe
bija ime Liria, me kohė, qenka kyqur nė akcionet pėr Lirinė e Kosovės!
Prandaj, pėrhapeni ftesėn time te tė gjithė luftėtarėt dhe ju
pres sonte tė gjithėve, nė klubin e kazermės, qė sapo e muarėm,
tė kremtojmė fejesėn e Betimit dhe tė Lirisė. Liria, qė do tė mungojė
fizikisht, shpirtėrisht do tė jetė me ne dhe do tė ndjehet shumė e
lumtur. Ndėrkaq, martesėn dhe kurorėzimin zyrtar tė kėsaj dashurie, do e
kremtojmė, siē tha Betimi, nė Ditėn e Parė tė Lirisė sė Kosovės!
Duartrokitje frenetike dhe euforike, nga tė gjithė tė pranishmit. Duke u
mbajtur pėr krah tė Vjollcės, Betimi ngritet, dhe me njė zė burri e tė
vendosur thotė:
- Heu Ti qofsh
gjithmonė faqebardhė o Babi Ilir!
Sėrish duartrokitje frenetike dhe
qeshje e zėshme, nga tė pranishmit.
I ndėrpret Betimi:
- Ju
lutem, mos u qeshni me tallje! Nėse Liria e thėrret Baba tim at,
atėherė edhe unė e thėrras Baba Doktorin tone tė dashur!
Duartrokitje tė sėrishme,
pėrqafime dhe urime.
Liria, duke folur nė telefon me Betimin:
- Urime shpirt,
urime! Mu kthefsh sa mė parė nė vijėn e frontit! Tė pres, me shpejtėsi,
tė ma sjellėsh Lirinė e Kosovės, bashkė me Kurorėn e Dashurisė...!
- Uaaaaa!...
Domethėnė e njohe mirė dhe mbarė Babin tim!...
- Mė fal shpirt! Po
unė Ty, loqkė dhe xhan tė kam! Ke shumė tė drejtė. Tashmė Doktor Iliri
nuk ėshtė baba vetėm i imi, por edhe i yti!...
Befas futet nė dhomė Teuta, e cila kur kupton se e bija po fliste me
Betimin, don tė kthehet, por Liria e ndalon, duke e mbajtur pėr krahu,
dhe vazhdon bisedėn:
- Okej shpirt! Unė
gjithmonė e kam ditur se Ty dhe Babin u kam tė artė! U uroj dėfrim tė
kėndshėm sonte, dhe suksese tė reja nė vijėn e frontit!...
-
Shumė-shumė tė falemnderit shpirt! Tė pėrqafon fort edhe Mami!...
-
Tung-tung!
E
ėma, tė cilės i qeshej fytyra, me ngazėllim pyet:
- Pėr ēfarė dėfrimi
na ishte fjala moj zemra e mamit?!
- Ohhh Mami e
dashur! Kemi lajme tė gėzueshme!
- Po mė thuaj
shpejt, moj zemėr!
- Sė pari plaga e
Betimit nuk ėshtė e rėndė.
I ka
shkuar plumbi shkitas, nė kofshė.
Babi ia ka pastruar dhe ia ka lidhur varrėn
dhe gjithēka ėshtė nė rregull.
-
Tjetėr?!
-
Pastaj, qė sot pas fitores sė madhe mbi hordhitė barbare tė armikut,
luftėtarėt tanė janė futur brėnda nė kazermė, ku i kanė kushtet shumė tė
mira.
- Ohhh, ju lumtė o
trima!
Ndėrhyri e ėma.
- Pastaj, Mami e
dashur Betimi, sot, ia paska treguar tė gjitha Babit.
- Po Babi?!
- Babi e ka marrė
nė pėrqafim, si birin e vet dhe e ka uruar me gjithėzemėr!
- Ohhh, bija e
mamit eja kėtu njėherė!
E puth nė ballė Lirinė dhe i thotė:
Besoj, sot je shumė e kėnaqur dhe e lumtur,
bija ime!
- Ohhh, Mami
shumė-shumė, pa kufi!...
Gjithēka
ishte pėrgatitur pėr sė mbari, nė klubin e kazermės sė parė tė Ushtrisė
Ēlirimtare tė Kosovės. Tė gjithė kishin zėnė vendet e tyre, ndėrsa mė tė
rinjtė afronin gjithēka nevojitej pėr kremten e dyfishtė: marrjen e
kazermės nga armiku dhe fejesėn e Betimit me Lirinė. I pari flet Doktor
Iliri:
- Komandantė dhe
bashkėluftėtarė tė nderuar! Sė pari pranoni urimet e mia, qė mė dalin
nga zemra, pėr thyerjen e kėtij kufiri tė gjakosur dhe pėr marrjen e
kazermės sė parė, nga armiku gjakatar!
Duartrokitje
frenetike. Prapė vazhdon doktori:
- Mė lejoni, qė
para se tua jap fjalėn komandantėve tanė tė nderuar, ta shpall fejesėn
e ushtar Betimit me bijėn time Lirinė, tė cilėt kanė vendosur qė tė na
gėzojnė, duke realizuar ėndėrrėn e tyre tė kahmotshme tė dashurisė,
me lidhjen e kurorės sė martesės, nė Ditėn e
Parė tė Lirisė sė Kosovės!
Sėrish shpėrthejnė duartrokitje
frenetike, me ovacionet:
Betim Liri! Tė gjithė
iu hidhen nė pėrqafim Betimit dhe Doktor Ilirit. Vazhdojnė duartrokitjet,
me brohori:
Fitore liri pavarėsi, jemi njė
Kosovė-Shqipėri! Betim-Liri, Kosovė-Shqipėri.
Pastaj
fjalėn e merr Komandanti Sali Ēeku:
- Vdekje armikut e
liri popullit! Bashkėluftėtarė tė dashur, ėshtė vėshtirė tė gjenden
fjalėt, pėr tė shprehur gėzimin e madh dhe krenarinė tonė, nė kėtė ditė
historike, kur thyem gurėt e gjakosur tė kufirit tė vendosur
arbitrarisht, pėrmes tokave tona.
(ndėrpritet nga duartrokitjet). Ja qė
edhe kjo fejesė dhe vendimi i ēiftit tė ri
pėr kurorėzim nė Ditėn e Lirisė sė Kosovės, na japin forca tė reja dhe
vullnet tė fortė, qė ti ngjeshim radhėt dhe sa mė parė tia imponojmė
kapitullimin armikut e ta dėbojmė njėherė e pėrgjithmonė nga tokat tona.
(Prapė ndėrpritet nga duartrokitjet). Pra, nuk po e zgjas shumė nė
kėtė solemnitet gėzimi, qė tia lė radhėn
edhe Katanės, e pastaj dėfrimit tonė tė merituar, veē dua ti uroj dhe
ti ftoj Betimin me Lirinė, qė tė jenė tė gatshėm dhe tė mos befasohen,
sepse Dita e Lirisė sė Kosovės, pra edhe Dita e Kurorėzimit tė
Dashurisės sė Tyre, ėshtė shumė afėr. Prandaj, i ftoj qė kėtė ta bėjnė
nė kryeqytetin e Shqipėrisė Etnike nė Prizrenin tonė legjendar. (Duartrokitje
e pėrqafime Betimit, Ilirit, por edhe Salihut).
Mandej
fjalėn e merr Komandanti Agim Ramadani, i cili, gjithashtu shpesh
ndėrpritet me duartrokitje:
- Motra e vėllezėr,
bashkėluftėtarė tė dashur, kishte tė drejtė Salihu, kur tha se nė kėtė
ditė gėzimi ėshtė vėshtirė tė gjenden fjalėt, por ato edhe kur nuk
fliten shihen nė freskinė dhe nė qeshjen e hareshme tė fytyrave tona,
dhe dėgjohen nė tingujt e kėngėve tona e nė duartrokitjet tona. Kjo ditė
ka ndėrruar historinė ballkanike. (Duartrokitje
frenetike). Kjo ditė e bekuar e ka praruar me
rreze ari historinė tonė kombėtare (duartrokitje). Nė kėtė Ditė tė
Bekuar nga Zoti, historia jonė u kthye kah e mbara. Duke
i shkaktuar armikut humbje shumė tė rėnda nė
njerėz dhe nė teknikėn luftarake, e pa humbur asnjė ushtar, Ushtria
Ēlirimtare e Kosovės mori kazermėn e parė! (prapė duartrokitje frenetike).
Prandaj, gėzimi ynė ėshtė i pakufijshėm, sepse qė nė ditėn e parė, nė
klubin e kazermės sonė, po kremtojmė njė
fejesė shumė domethėnėse! (duartrokitje). Uroj qė sa mė parė ta
kremtojmė bashkė edhe martesėn e Betimit e Lirisė, siē tha Salihu, nė
Prizrenin tonė legjendar! (duartrokitje). Uroj qė kremtet tona tė jenė
tė shpeshta kudo: nė Prizren, nė Shkodėr, nė Tivar, nė Shkup, nė Vlorė,
nė Prishtinė, nė Tiranė, nė Krujė, nė Durrės, nė Ulqin, nė Preshevė, nė
Elbasan, nė Tetovė, nė Gjirokastėr, nė Gostivar, nė Korēė, nė Dibėr, nė
Kumanovė, nė Mitrovicė, nė Kaēanik, nė Gjilan, nė Lezhė, nė Gjakovė, nė
Pejė, nė Pogradec, nė Ferizaj, nė Janinė dhe nė mbarė trojet tona! (duartrokitje
frenetike, pėrqafime, urime...) U ftoj pra tė gjithėve,
ti merrni gotat dhe ti cakėrrojmė me
Betimin e me Doktor Ilirin, dhe plotėhareshėm ta ngrehim dollinė e
fejesės! (duartrokitje frenetike).
Afrimi,
Alma, Arbėresha, Besimi, Fadili, Hakiu, Musa, Rrustemi, Sabahatja e
Xhevdeti ua mbushin gotat tė gjithėve. Ngrehin dollinė dhe pijnė nėn
zhurmėn e zakonshme tė urimeve gaztore dhe me gėzim tė papėrshkrueshėm,
qė rrallė shihet nė kremte tė kėtilla.
Derisa Liria po bėnte kafetė, qė tė pinin nga
njė me tėmėn, Teuta kishte afruar radiotransistorin te veshi dhe po
dėgjonte lajmet e mbrėmjes:
- Ju flet Tirana.
Bashkatdhetarė dashur, mirėmbrėma e mirėqofshi, kudo qė jeni. Edhe kėtė
edicion lajmesh po e fillojmė me zhvillimet
luftarake nė Kosovė. Njė ditė e madhe nė historinė tonė kombėtare, ėshtė
shėnuar sot nė Koshare, qė tashmė mund tė quhet edhe legjendė.
Luftėtarėt e Brigadės 138 tė Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės, atje kanė
dėrmuar trupat e armikut, duke u shkaktuar humbjet mė tė rėnda,
ēprej se ka filluar lufta, dhe pasi i kanė
shpartalluar tėrėsisht brigadat e tyre, kanė shkulur gurtė e pėrgjakur
nga vija kufitare pėrmes tokave tona, dhe kanė marrė kazermėn pranė
pikės kufitare nė Koshare, me tė gjithė karakollat e asaj zone. Tashmė
ushtarėt tanė janė vendosur nė kazermė. Nė klubin e kazermės sė parė, qė
sot
mori Ushtria Ēlirimtare e Kosovės, para pak ēastesh siē njofton i
dėrguari ynė atje ka filluar njė solemnitet gėzimi, ku po kremtojnė tė
gjithė komandantėt e zonės, bashkė me ushtarėt dhe me personelin sanitar.
Le ta ndjekim gazetarin tonė: Po
Shpresa, sapo kanė pėrfunduar fjalėn e tyre solemne komandantėt Sali
Ēeku e Agim Ramadani, dhe ėshtė ngrehur njė dolli e trefishtė:
pėr fshirjen e kufirit tė pėrgjakshėm pėrmes tokave tona, pėr marren e
kazermės sė parė forcave tė armikut dhe pėr fejesėn e luftėtar Betimit
me Lirinė tė bijėn e Doktor Ilirit, mjek i kėsaj brigade. Gėzim i
papėrshkrueshėm nė mesin e luftėtarėve, qė tashmė janė tė bindur nė
fitoren pėrfundimtare,
sepse tė vendosur nė kazermė i kanė kushtet shumė mė tė mira...
Teuta lėshon
radion dhe me lotė gėzimi, i drejtohet sė bijės:
- Eja Liria e mamit!
Eja tė tė puth nė ballė dhe nė tė dy faqet!
- Po
ēna paska ngjarė o Mami?!
- Po ngjajnė tė
gjitha tė mirat, o bija ime! Ushtarėt e Brigadės 138 paskan marrė
kazermėn nė Koshare dhe janė vendosur brėnda. Sonte nė klubin e kazermės,
Babi po kremton fejesėn tuaj, me tė gjithė
komandantėt e zonės dhe me shumė ushtarė. Ohhh, sa gėzim!
(pėrqafime e
puthje tė gjata).
- Po kush
ti tha tė gjitha kėto o Mami?!
- Tash, moj Liri,
dėgjova nga lajmet e Radio Tiranės. Gjithēka e konfermuar nga gazetari i
dėrguar nė frontin e luftės. Gazetari u lajmėrua nga Kosharja dhe tha:
U ngrit dolli edhe pėr fejesėn e
Betimit me Lirinė, tė bijėn e Doktor Ilirit. Ohhh, sa gėzim!
(prapė
pėrqafime e puthje).
- Eja Mami,
ti pijmė kafetė!
Sapo ulen dhe
fillojnė ti pijnė kafetė, dėgjohen ushtima
tė forta tė aviacionit luftarak dhe detonime, me krisma tė mėdha.
- Mos
ke frikė, bija e mamit! Janė aleatėt tanė, qė nga qielli po e dėrmojnė
makinerinė luftarake dhe
objektet strategjike e logjistike tė forcave pushtuese serbiane.
-
E di Mami, e di. Ushtria jonė
po i shpartallon nė frontet luftarake nė tokė,
aeroplanėt e NATO-s po i bombardojnė nga qielli... ata tashmė janė para
kapitullimit!
- Dhe ėndėrra e
dashurisė do tė tė realizohet sė shpejti, o
Liria e mamit! Pa mė thuaj, ku do e bėni dasmėn, o bija ime?!
- Ku tė vendosin
Betimi e Babi, me bashkėluftėtarėt, o Mami! Mua ma merr mendja se do e
bėjmė nė Prizren, sepse Prizreni ynė legjendar llogaritet kryeqytet
i Shqipėrisė Etnike!
(Pėrqafime e
puthje reciproke).
Ėshtė vėrtetė vėshtirė tė pėrshkruhet gėzimi i madh
i kėsaj mbrėmjeje, nė klubin e kazermės sė Koshares, qė tashmė
ėshtė kazerma e parė e Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės. Megjithatė, nuk
ėshtė vėshtirė tė kuptohet ky gėzim, sepse lexohet qartas nė fytyrat e
luftėtarėve tė Lirisė, qė sa mė bukur luftojnė, aq mė bukur kremtojnė.
Me gėzimin gjithnjė nė rritje, vazhdon ahengu. Agimi, Salihu, Arbėresha,
Sabahatja, Afrimi, Rrustemi, Alma, Vjollca, Antoni, Isufi, Fatmiri,
Neziri, Hyseni, Fatbardha e Xhemajli ia marrin kėngės «Besa-Besė», pėr
tiu bashkuar, fuqishėm, tė gjithė tė
pranishmit. Doktor Iliri kap pėrdore dhėndėrin Betimin dhe ngriten e
fillojnė edhe vallėzimin. «Besa-Besė» tashmė ėshtė valle e kėnduar, nė
klubin e UĒK-sė, qė ushton nga gėzimi e hareja. Besniku, Gjergji,
Arbėresha, Agroni, Alma, Agimi, Isufi, Besimi... qė tė gjithė nė
valle... vallėzojnė zemrat e gėzuara tė luftėtarėve! Ushton kėnga e
trimėrisė! Gjithēka duket, pėrnjėherėsh kremtim e kushtrim!
Gjithēka ishte
pėrgatitur me shpejtėsi, por edhe me pėrpikėri. Mendja rrinte edhe
te armiku dhe, qė tė mos ndodhte ndoj befasi
e keqe, terreni jashtė gjithnjė ishte i vėzhguar. Rojet ndėrroheshin
vazhdimisht. Disa kremtonin, disa vėzhgonin. Ndėrrimet ishin tė shpeshta,
nė mėnyrė
qė
tė mund tė kremtonin tė gjithė.
Tashmė nuk
dėgjoheshin as ushtima aeroplanėsh, as krisma e shpėrthime bombash,
sepse aeroplanėt e forcave aleate tė NATO-s kishin pėrmbushur misionin e
sotėm, kurse forcat e armikut kishin humbur, ishin fshehur nėpėr biruca,
kudo qė i kishin gjetur, madje edhe nėpėr bodrume tė shtėpive tė
braktisura tė shqiptarėve. Nuk dėgjohen as lehje tė qenve. Qetėsinė e
natės e prishin vetėm cicėrimat e zogjve, qė pas rrėmujės sė gjatė dhe
pas dimrit tė pėrgjakshėm, paralajmėrojnė njė pranverė plot lule, plot
jetė, plot liri, plot dashuri...!!!
Siē kishin
qenė tė lidhura nė pėrqafim, nėnė e bijė, i kishte zėnė gjumi dhe, pa
i zgjidhur duart, ishin shtrirė nė minder.
Pas njė kohe tė gjatė, nėn ethet e frikės dhe pas lodhjes sė madhe, pasi
gėzimi sot kishte mbushur zemrat e tyre, Teuta e Liria
po flenin me fytyra tė qeshura. Vėrtetė,
pėrngjanin nė dy engjėj tė bukur, qė pushojnė mbas pėrmbushjes sė njė
detyre fisnikėrie tė marrė nga Zoti.
Ahengu nė klub
vazhdon. Askush nuk ndjen lodhjen.
Madje
as Gjergji e Betimi, qė sot ishin plagosur.
Si me shaka, i ngacmon Arbėresha:
- Ore ju, jeni
plagosur vėrtetė, apo jeni tallur me ne?!...
Pėrgjigjet
Gjergji: - Jemi plagosur, por nuk kemi kohė tė merremi shumė me plagėt,
Arbėreshė e dashur! Doktor Iliri ka bėrė punėn e vet dhe tash plagėt
janė mirė, brėnda fashave. Ato le tė shėrohen ngadalė, kurse
ne do vazhdojmė me detyrat tona luftarake,
derisa ta realizojmė ėndėrrėn tonė tė kahmotshme.
- U lumtė o trima
(ndėrhyn
Arbėresha).
Alma
i hidhet nė qafė Betimit dhe plot shend e verė uron:
- I lumi Ti o vėlla
Betim! Ti po realizon ėndėrr tė dyfishtė: tė lirisė dhe tė kurorėzimit
tė dashurisė pėrnjėherėsh!!!
Si me shaka, Agroni:
- Sepse do martohet
me Lirinė?!
Tė gjithė
qeshin me tė madhe dhe e ngrejnė edhe njė dolli. Vazhdon ahengu me valle
tė kėnduara. Tė gjitha kėngėt janė plot
kushtrim e dashuri.
Nga jashtė
dėgjohen krisma pushkėsh. Hyjnė furishėm Aliu e Kola.
Aliu: - Forcat e
armikut, qė vėshtirė po pajtohen me humbjet e
rėnda, sėrish u munduan tė sulen drejt kazermės.
Komandant Satana (Agimi):
- Dhe ka ndodhur diē e rėndėsishme?!
Kola: - Asgjė e
posaēme Zotni Komandant. Njėsiti ynė i
specializuar u pėrgjigj me kohė dhe nė mėnyrėn mė tė pėrshtatshme.
Armiqtė janė zbrapsur menjėherė, por ne duam ti shtyjmė edhe mė larg...
derisa tė thyejnė qafėn nė kreshtat e tyre,
ose do tua bluajmė eshtėrat kėtu.
Arbėresha: - Ty tė
lumtė goja o Kolė! Unė do tė thosha ti kapim
armėt e tė nisemi tė gjithė.
Duke
kėnduar fuqishėm kėngėn «Besa-Besė», tė gjithė i rrėmbejnė armėt dhe
dalin. Gjithnjė e mė shumė shpeshtohen krismat. Nga larg dėgjohen
klithjet: jaoooooo lele majke, jaoooooo!
Siē ishin
ashtu tė lidhura nė pėrqafim, mbi minder vazhdonin tė flenin,
si dy engjėj tė bukur, nėnė e bijė. Nė gjumė,
papritmas, njė e qeshur i shkrep Lirisė. Njė
e qeshur e zėshme, pa hapur sytė. Njė e qeshur nė ėndėrr. Njė ėndėrr pėr
kurorėzimin e dashurisė, nė pritje tė realizimit madhėshtor qė nė
ditėn e parė tė lirisė. Gėzuar!!!
