U KREMTUA 50-VJETORI I THEMELIMIT DHE PUNA GJYSMËSHEKULLORE E PROGRAMIT SHQIPTAR TË RADIO VATIKANIT:

NGA SELIA E SHENJTË KA JEHUAR DHE DO JEHOJË PANDALUR ZËRI I ARSYES SË SHËNDOSHË, ZËRI I TË VËRTETËS, I LIRISË, I PAQES, I BASHKËJETESËS, I TOLERANCËS, I DASHURISË NJERËZORE…!!!

QIKSH Albeuropa në Romë, 26 tetor 2001

Engjëll KOLIQI & Ermira HOXHA

Dje shpirti i Selisë së shenjtë frymonte shqip e shqip gumëzhinte mbarë Qyteti i Shtetit të Vatikanit. Si në tetorin e njësmëshekulli më parë (1951), poashtu edhe sot jehona shqipe ka deri në zemrën e Romës Antike – deri në katakombe, ku mbi 300 vjet fshiheshin e strehoheshin të krishterët, duke iu ikur torturave të aparatit shtetor të Perandorisë Romake, derisa Perandori dardan – Shën Konstatini dha urdhërin për lirinë e besimit të lirë fetar dhe ushtrimin e ceremonive e riteve fetare, anekënd Perandorisë.

Ishin mbi dyzet redaksitë e Radio Vatikanit (në gjuhë të ndryshme) që bashkë kishin përgatitur koktejin freskues për këtë kremte të madhe shqiptare. Këtë kremte madhështore, me pjesëmarrjen e tyre, e kishin nderuar personalitete të larta të Klerit Katolik Shqiptar: kryeipeshkëvi e metropoliti i Shkodrës e kryetar I konferencës Ipeshkëvore të Shqipërisë – Imzot Engjëll Masafra, kryeipeshkëvi i Tiranës e i Durrësit – Imzot Rrok Mirdita, kryeipeshkëvi i Tivarit – Imzot Zef Gashi, administratori apostulik i Sapës – Imzot Dodë Gjergji dhe arkimandtriti i Abacisë së Grottaferratës – At Emilian Fabrikatore. (arbëresh). Kremten shqiptare të Jubileut të Masdh e nderoi me pjesëmarrje edhe Eminenca e Tij, Kardinal Tuçi – organizatori i udhëtimeve ndërkombëtare të Atit të Shenjt Gjon Palit të Dytë. Mori pjesë edhe ambasadori shqiptar pranë Selisë së Shenjtë – Z. Jul Bushati, por mbeti e pashpjegueshme mungesa e një përfaqësuesi të ambasadës së Republikës së Shqipërisë në Romë. Në këtë kremte madhështore Mërgata shqiptare në Itali ishte e përfaqësuar nga një delegacion i Lidhjes Shqiptare në Itali (Sokol Borshi – nënkryetar, Engjëll Koliqi – sekretar dhe Aziz Duraj – anëtar i kryesisë) dhe nga përfaqësues shoqatash shqiptare (Artistja e Merituar Drita Haxhiraj – Shoqëria Kulturore Artistike DEA, Ermira Hoxha – Shoqata e Gruas Shqiptare, Astrit Borshi – Shoqata VËLLAZNIMI dhe Demush Xheladini – Shoqata NËNA TEREZE me seli në Lecco).

Kremtja Madhështore e 50-Vjetorit të themelimit dhe të punës së Programit Shqiptar të Radio Vatikanit filloi në ora 11, me celebrimin e Meshës Solemne, të udhëhequr nga Imzot Engjëll Masafra – kryetar i Konferencës Ipeshkëvore të Shqipërisë. Ishte e vogël kapela e Radio Vatikanit për t’I pranuar të gjithë pjesëmarrësit, prandaj shumë prej tyre e ndoqën meshën në korridor.

Në ora 12, mysafirët e ftuar ishin vendosur në sallën solemne "Marconi", të Radio Vatikanit. Edhe aty nuk kishte vend për të gjithë, kështuqë mysafirët detyroheshin që me ndërrime të përcillnin kremten edhe nga korridori. Drejtori përgjegjës i Programit shqiptar të Radio Vatikanit – Dom David Gjugja, sapo e hapi kremten, ia dha fjalën drejtorit të programeve të Radio Vatikanit – At Federico Lombardi SJ, i cili tha se ka një përvojë të gjatë bashkëpunimi me shqiptarët, prandaj ndjehet krenar dhe me kënaqësi të jashtëzakonshme është në mesin e motrave dhe vëllezërve të Shenjtëreshës Nëna Tereze - Gonxhe Bojaxhiu, të cilën për veprat e saja të pavdekshme dhe mrekullitë e jashtëzakonshme, e mbarë bota e thirri Nënë! Si të mos ndjehem krenar – tha Ai – me këtë popull që i dhuroi njerëzimit gruan e dytë që mbarë bota e thirri Nënë, dymijë vjet mbas Zonjës së Bekuar – Virgjëres Mari?! Diktatura komuniste e ka stërlodhur popullin shqiptar – tha At Lombardi, por ky popull dinjitoz ka mbijetuar dhe me ndihmën e Zotit, do të krijojë një ardhmëri të ndritshme e të këndshme. Zëri i së vërtetës dhe i dashurisë së mirëfillt njerëzore, që nga Selia e Shenjtë ka depërtuar në familjet shqiptare (jo vetëm të krishtera), megjithë ndalesat dhe torturat e ushtruara nga aparati shtetëror i rregjimit komunist, ka shkrirë edhe akullnajat siberiane të diktaturës së kuqe, për t’i lëshuar vend një demokracie të vërtetë pluraliste, me respektimin e të drejtave dhe lirisë së plotë të njerëzve dhe një zhvillimi të mirëfillt e të gjithanshëm të shoqërisë shqiptare.

Don David Gjugja ka mbarështruar në mënyrë kronologjike historikun e punës gjysmëshekullore të Programit Shqiptar të Radio Vatikanit, duke filluar me themeluesin – priftin patriot Dom Zef Shestani-n dhe me Motrën Luçie, e cila ditë më parë ka ndërruar jetë, në moshën 82-vjeçare. Nuk guxojmë ta harrojmë kontributin e madh të Prof Zef Palit, i cili ka përcjellur nga kjo radio mesazhe bashkimi e qëndrese e me vlera të mëdha edukative. Këtu kanë kontribuuar edhe Gjon Gjomarkaj, Franc Pali, Prof. Ana Luka (redaktore aktuale), Katarina Nushi (redaktore aktuale) dhe Klaudia Bumçi – bashkëpunëtore e jona e rregullt. Në vitin 1990, ishte Prof. Engjëll Koliqi, që ndërroi fizionominë e emisioneve shqipe, duke i orientuar ato kryesisht kah çështja kombëtare e kah hallet e popullit, me plot apele për demokratizimin e padhunshëm të shoqërisë mbarëshqiptare. Engjëlli ishte redaktori i parë që filloi transmetimin e emisioneve në gjuhën letrare të njësuar (redaktorët e deriatëhershëm transmetonin vetëm gegnisht). Kam përjetuar plot raste kur dëgjuesit, pa më parë kurrë, më kanë njohur nga zëri – siç thonë shumë nga ata – nga zëri që në shpirtin e tyre ka mbjellur të vërtetën, besnikërinë, dashurinë… Ai gjithashtu theksoi angazhimin e jashtëzakonshëm të Redaksisë së tij, gjatë luftës në Kosovë, me ç’rast transmetohej programi i përditshëm njëorësh "Speciale Ballklanike". Tash na ka mbetur tradicional ky emision, që vazhdon të transmetohet një herë në javë dhe trajton inkuadrimin e shqiptarëve në familjen e madhe të popujve të Europës – në Bashkimin Europian. Veç kanë filluar të shihen frytet edhe me angazhimin e rrjetit të korrespondentëve tanë, në mbarë trojet shqiptare. Nga përvoja e mirë e bashkëpunimit shumëvjeçar me Radio Tiranën, tash po p/rgatitemi për një bashkëpunim konkret edhe me Radiotelevizionin e Kosovës – ka thënë në fund Dom Davidi.

Shumë interesant dhe tërheqës ishte edhe fjalimi i Imzot Masafrës (ipeshkëvit arbëresh që po drejton Konferencën Ipeshkëvore të Shqipërisë). Ai tha se diktatura e kuqe dhe boshti internacionalist sllavokomunist, duke mashtruar Enver Hoxhën me klikën e tij pushtetore, kishte imponuar ateizmin në Shqipëri, me qëllim të shkatërrimit të shpirtit dhe të ndërgjegjes së shqiptarëve, sepse mendonin se pastaj lehtë do të realizonin asimilimin e popullit më të vjetër të Ballkanit, për t’i gllabëruar pastaj të gjitha tokat e gadishullit. Mirëpo populli ynë nuk ishte "kafshatë e lehtë" siç mendonin ata, kështu që megjithë torturat e papashme që ka përjetuar, ka ruajtur traditat e shenjta kombëtare e fetare, besën, bashkëjetesën, tolerancën, dashurinë – ka thënë ipeshkëvi, i cili tha se deri para ca vitesh – si arbëresh – e ndiente vetin një shqiptar i vogël, kurse tash që pati nderin dhe fatin të shërbejë në Shqipëri, ndjehet shqiptar i vërtetë. Radio Vatikani – tha Ai – do të përcjellë zërin e së vërtetës, të mirësisë e të dashurisë gjithmonë, deri në amshim.

Imzot Zef Gashi, pasi ka falënderuar sidomos për punën e jashtëzakonshme gjatë luftës në Kosovë, ka uruar që tash e tutje nga kjo redaksi të përcillen më shumë mesazhe kulturore e edukative. Shumë krenar ndjehej edhe arkimandriti arbëresh At Emiliani, i cili kërkoi një lidhje dhe një bashkëpunim më të ngushtë dhe të rregullte shqiptaro-arbëresh, sepse vetëm kështu bëhet i pavdekshëm shpirti i Arbërit!

Artistja e Merituar - Drita Haxhiraj, tha se kënaqësinë që ka ndjerë gjatë interpretimit të rolit të Shotë Galicës, në dramën "Epoka para gjyqit", e ka ndjerë, bile edhe më t’fuqishme, kur në valët e Radio Vatikanit ka recituar poezitë e Gonxhe Bojaxhiut – Nënës Tereze! Ndërkaq kryesuesi i delegacionit të Lidhjes Shqiptare në Itali – Sokol Borshi, ka porositur që sikur në këtë kremte madhështore e dinjitoze e sikur në rihapjen e katedralës së Shkodrës, kur bashkë katolikë e myslimanë ishin mbledhur ta nxjerrin jashtë dreqin e kuq, të mos ndahemi kurrë, sepse pa marrë parasysh përkatësinë fetare, rajonale apo politike-ideologjike, jemë të një gjaku!

Kokteji, ku kishte edhe specialitete shqiptare (byrek, bakllava, tullumba) vazhdoi edhe me recitime e këndime. Gazetari i RTK-së në Itali e në Vatikan – Engjëll Koliqi, bashkë me operatorët nga BORSHI TV kanë xhiruar dhe komentuar kremten e madhe të jubileut të punës gjysmëshekullore të Programit Shqiptar të Radio Vatikanit, që do të transmetohet si kronikë e gjatë, apo si një emision i posaçëm dokumentar.

Këtë jubile të madh e kanë përgëzuar shuymë personalitete të jetës kishtare, shtetërore e shoqërore. Po e japim të plotë telegramin, që në emër të Atit të Shenjt Gjon Pali i Dytë, e ka dërguar Sekretari i Shtetit të Vatikanit – Kardinali Angelo Sodano. Në telegram thuhet:

"Shteti i Qytetit të Vatikanit!

T E L E G R A M

Me rastin e Pesëdhjetë-Vjetorit të transmetimit të Programit Shqiptar të Radio Vatikanit, i Madhërueshmi Papë dëshiron të shpreh një konsideratë të gjallë, për shërbimet e rëndësishme, të zhvilluara për shumë vite në dobi të popullit shqiptar, posaçërisht ato dedikuar përkrahjes fetare të katolikëve të përsekutuar, si dhe rilindjes shpirtërore të Kishës Katolike në Shqipëri (.) E përkujtoj me një mirënjohje të posaçme programin e shkëlqyeshëm "Speciale Ballkanike" kushtuar shërbimit të të dëbuarve nga Kosova, Shenjtëria e Tij ia uron një marshim të gëzueshëm dhe ecje të pandalshme, duke ofruar vrull të ripërtërirë, në veprimtaritë gjeneroze të këtij emitenti të përpiktë radiofonik e deri te ndërhyrjet dhe pjesëmarrjen në kremtimet përkujtimore, me ndihmë të vazhdueshme. Nga Zemra Hyjnore ia nis secilit pjesëmarrës në kremtim, një bekim special apostulik.

KARDINALI ANGELO SODANO – SEKRETAR I SHTETIT"