Mirė se erdhe...Benvenuto...
ARBITALIA 
Shtėpia e Arbėreshėve tė Italisė
La Casa degli Albanesi d' Italia  
 

Rrethi - L’Arcobaleno di  Nicola  Bavasso

 
5
 

Vepra letrare e Vorea Ujkut

 

Vepra letrare e Vorea Ujkut qe e paraqitur Fermė, katundi ku zoti Mink Belici (1918-1989) parkalesi dhe shprishi fjalėn e Zotit Krisht pėr katėrdhjetė e gjashtė vjet. Te jeta letrare bashkohore, vepra e zotit Belic nga Frasnita, ėshtė njera nga mė tė lartat poezi ku gjuha shqipe e arbėreshe rriten bashkė, losen dhe nė fund lartėsohen si gjuhė artistike e hollė dhe e pasur. Vorea Ujko jetoi me zgjimet e gjakut te zėmra dhe te mendja. Poezia e tij vruskullon gjithė pėr dashurinė pėr gjuhėn mėmėtare, pėr Krishtin dhe pėr gjindjen arbėreshe. Nė letėrsinė shqipe Vorea ėshtė  ndėr autoret mė tė  mirė dhe mė tė njohur.

Mbi figurės e tij Bashkia e Fermės realixoi dhe paraqi, te njė kuvend shumė i veēant pėr njerėzit ēė muartin pjesė dhe pėr si qe i organizuar, veprėn e tėrė e poetit nga Frasnita. Ashtł si jetoi dhe shkruajti Vorea edhe, si ai ndoshta kish dashur, kuvendi u mba nė gjuhėn arbėrisht dhe shqipe, me pak punime italisht. Qe njė kuvend shumė i mire, jo vet pėr intelektualet dhe shkrimtaret ēė foltin por edhe pėr mėnyrėn orixhinale e ndėrhyrjevet  nė gjuhėn mėmėtare.  Qo ėshtė mėnyra mė e mirė se t’jipet rėndėsinė gjuhės dhe kulturės arbėreshe ēė ka tė ketė tė njėtjėn nderė me gjuhėn dhe kulturėn italiane.

Ndėse pėrdoret kėshtł mirė njė gjuhė gojore te njė fillar i vėshtir si letėrsia, sot vėrteta mund pėnxomi se jeta dhe kultura jonė mund marrin mė fuqi.

Gjuha sot duket se ėshtė e bėhet mė e  varfėr por me trashgimin tė madh ēė ka, ajo mund  pėrdoret pak e pak edhe tek sektoret e administratės, e komunikimevet edhe shtypjes etj…. Arbėrishtja dhe shqipja janė e njėita gjuhė, kanė njė trashgim leksikal tė pasur edhe tė perdorur bashkė, bėjinė njė gjuhė tė hollė, lėtrare, artistike, ekonomike edhe politike.

 

L’opera letteraria di Vorea Ujko

 

A Firmo in un convegno molto interessante, č stata presentata l’opera letteraria di Vorea Ujko -  Domenico Bellizzi (Frascineto1918- Firmo 1989). Nella letteratura albanese contemporanea Vorea č uno degli autori pił importanti. La sua poesia che vive dei sussulti dell’anima, si distingue per un’originale e  raffinata lingua ricca di termini arbėreshė e shqipė. Gli autorevoli intellettuali che hanno partecipato al convegno, hanno discusso le proprie relazioni utilizzando prevalentemente la lingua arbėreshe o shqipe. L’evento si č contraddistinto, a nostro avviso, per l’importanza che si č data alla lingua madre ponendola in primo piano, cioč sottolineando la pari dignitą di una lingua minoritaria in un ambito culturale  italiano. Si č dunque usata la lingua madre arbėrisht e shqipe in un contesto specificatamente  letterario. E’ stato dimostrato, in questa occasione, come nonostante il palesato impoverimento, la nostra lingua abbia un’ereditą lessicale molto ricca e se valorizzata in maniera opportuna, potrą essere adeguatamente utilizzata anche nel settore amministrativo, delle comunicazioni e della stampa.

L’arbėreshe e lo shqip, sono la stessa lingua e utilizzate insieme costituiscono una lingua raffinata, letteraria, artistica, economica e politica.

 

Rubrica pubblicata Venerdģ 14 Maggio 2004 su “Tracce” pagine culturali del quotidiano “LA PROVINCIA COSENTINA”