Mirė se erdhe...Benvenuto...
ARBITALIA 
Shtėpia e Arbėreshėve tė Italisė
La Casa degli Albanesi d' Italia  
 

Rrethi - L’Arcobaleno di  Nicola  Bavasso

 
34
 

Prove  di  sviluppo

 

Shkuan edhe  pesė vjet ka pranimi i ligjes ēė njohi minoritetet gjuhėsore historike italiane. Nė kėtė mot shumė projekte qenė tė realizuar edhe shumė profesionistra tė rinj patin mundėsinė tė punojnė si mėsuesė, operatore tek sportelet gjuhėsore edhe bashkėpuntore te gazeta e revista. Me pranimin e ligjės nėng u dha vet zbatim njė artikulli i Pėrbėrjes italiane por u fuqizua edhe shpirti i pakicavet. Arbėreshėt patin shumė hare pėr ligjėn kombėtare edhe burthuan dica dyshime dhe kundėrshtrime tek artikujtė e ligjes krahinore ēė qe e lėshuar simbjet ēė shkoi.

Sot tek ruajtia e vlerėsimit i gjuhės e kulturės arbėreshe u shėrbie mirė sepse u krijuan struktura ēė koordinuan aktivitetet edhe projektet ēė haptin njė dritsore e re pėr zhvillimin e pakicavet. Por sot  gjithė kanė nevoi tė hapen edhe dyert  e bashkėpunimin se tė mirren qėllimet ēė duhen. U hap njė diskutim i rrėptė mbi gjuhės arbėreshe, mbi pėrdorimin e saj nė shkollat, tek toponomastika  edhe tek  administratat publike. Me ligjėn u zgjuan edhe shkrimtarė tė ri, u themelluan shoqata edhe revista dygjuhėsh ēė kushtuan faqe e faqe zhvillimit kulturor edhe ekonomik i Arbėrisė. Kush mendon se ligjet kombėtare e krahinore s’ sualltin ndryshime te  jeta arbėreshe, domethėnė se s’njeh vendet ku jeton sepse sot mė tė shumėt njerėz ndijuan sa i rėndėsishėm ėshtė tė jesh kulturorisht i bėgat edhe tė bėsh pjesė njė realiteti ēė ėshtė e ruajtur vėrteta mirė pse ėshtė e konsideruar si njė “vlerė e shtuar” e shoqėrisė. Sot por duhet edhe mė kujdes te gjithė projektet ēė do tė bėhen. Njė kujdes tė veēant ka tė vėhet te dica sektore ēė janė shumė tė rėndėsishėm. Gjuha arbėreshe ka tė ketė tė njėtjėn nderė me italishtin e kėshtł mėsimi ndėr shkollat ka tė bėhet i dėtyruashėm e ka tė mbahėn nė orat “kurrikulari”. Pėrdorimi i gjuhes ka tė hapet te veglat e komunikimevet si radio e televizjoni edhe te informatika se tė rrėmbenj interesin e studentevet.

 

 

Sono trascorsi cinque anni dall’approvazione della legge quadro. In questo lasso di tempo sono state realizzate molte iniziative progettuali che hanno prodotto attivitą lavorativa per molti giovani professionisti: insegnati,  addetti agli sportelli linguistici, collaboratori di riviste e giornali. Le leggi approvate hanno dato nuovi stimoli alle minoranze ed hanno, al contempo, rafforzato la coscienza e l’appartenenza ad una realtą alloglotta. Si sono gettate le basi per il futuro. Ora si punta a migliorare quello che si č realizzato e a colmare le lacune che frenano lo sviluppo socio-economico delle minoranze. Una maggiore attenzione deve essere posta all’insegnamento della lingua nelle scuole e puntare a rendere la materia obbligatoria. La lingua oggi necessita dello spazio dovuto nei mezzi di comunicazione e nell’informatica.

Rubrica pubblicata Venerdģ 3 Dicembre 2004 su “Tracce” pagine culturali del quotidiano “LA PROVINCIA COSENTINA”