Mirė se erdhe...Benvenuto...
ARBITALIA 
Shtėpia e Arbėreshėve tė Italisė
La Casa degli Albanesi d' Italia  
 

Rrethi - L’Arcobaleno di  Nicola  Bavasso

 
40
 

La Settimana dei defunti

 

Dhezen hilnaret se t’i bėhet dritė prigatorėvet, se t’i burthohet udha atyre ēė vdiqtin dhe ēė te java parė se tė karnivallit dhe pesėmbėdhjetė ditė parė se Kreshmet, priren te vendet ku jetuan se tė ruajnė njerėzit e tė vizitojnė shpitė. Ka njė traditė fetare e lashtė ēė ka rrėnjė tė thellė, me dica zakone vėrteta shumė tė veēantė ēė dėshmojnė njė shpirt fetar shumė tė ēuditshėm, katundet arbėreshė kremtojnė javėn e prigatorėvet ēė do tė mbaronjė, ashtu si tradita thotė, tė shtunė. Ėshtė njė ndodhje e ndjetur fort ka arbėreshėt ēė venė pas kalendarit grek-bizantin, pse ka domethėnie e ceremoni madhėshtore bashkė me njė krahasim njerėzor shumė i fort. Mendohet se Zoti Krisht jep mundėsinė tė vdekurvet tė rrinė bashkė me tė gjallėt.  Pas meshės e kremtuar nė gjuhėn greke dhe shqipe, zotrat dhe tė kėshterėt venė  te varret se tė japėn tė fala atyre ēė nėng janė mė mbi dhe por ēė gjithmonė na ruajnė  ka jetra jetė. Shėn Mitėr dhe ndėr tjerat katunde afėr, me njė zakon ēė mund duket pagan, festojnė prigatorėt tue ngrėn e pir ndėr varret se tė kujtojnė mė mirė shok e gjiri. Zotrat hijėn edhe ndėr shpitė se tė bekojnė bukėn, verėn e grurėt. Njėherė tė nėmurat, te java e prigatorėvet, vejnė shpi pėr shpi tue lipur tė bėgetvet bukė, verė, ilkėnga, e ngrėn tė ndryshme pėr shpirtin e prigatorėvet, se tė shkojnė javėn mė mirė tue kujtuar tė vdekurėt. Qo traditė ēė thrritet picihudėr ėshtė edhe sot e gjallė ndėr shumė katunde arbėreshė tė Pulinit. Dy mėnyra tė ndryshme se tė kujtohen prigatorėt, njė festė e ndjetur dhe u ruajtur me besė.

 

 

Si accendono fiaccole e lumini per dare luce ai luoghi e indicare la strada ai defunti. Nella settimana che precede il carnevale e quindici giorni prima della quaresima, gli estinti fanno ritorno nei luoghi frequentati durante la vita terrena. Seguendo una tradizione religiosa antichissima ricca di suggestivi cerimoniali, i paesi arbėreshė ricordano i morti rispettando, per pił di una settimana, un appuntamento religioso di primo piano nel calendario liturgico greco-bizantino che ha un riscontro umano di notevole rilevanza. Nella tradizione albanese si crede che Dio consenta ai defunti di stare per una settimana a diretto contatto con i vivi e visitare i luoghi terreni.

A San Demetrio dopo la cerimonia religiosa vi č la suggestiva consuetudine di portare nelle tombe prodotti tipici da consumare in compagnia di chi non c’č pił. In passato erano i poveri che durante la settimana dei morti andavano nelle case dei pił agiati a chiedere l’elemosina in nome dell’anima di tutti gli estinti. Questa usanza, anche se ridimensionata, č ancora viva nella zona del Pollino arbėresh. Una tradizione seguita e sentita perché pregna di connotati religiosi.

 

 

 

Rubrica pubblicata su “Tracce” pagine culturali del quotidiano “LA PROVINCIA COSENTINA”