ARBITALIA

Abetarja “Udha e shkronjave”, fryt i një përvoje shumëvjeçare të
Artur Shkurtit, mësues i apasionuar

HIJA E CENSURËS MBI NJË VEPËR ME VLERA KOMBËTARE

Para pak kohësh, drejtori i shkollës tetëvjeçare private “Udha e shkronjave” në Tiranë, Artur Shkurti, botoi me shpenzimet e veta dhe nxori në treg abetaren “Udha e shkronjave”, një tekst luksoz dhe dinjitoz për nxënësit e klasës së parë. Së bashku me abetaren është botuar edhe një libër udhëzues për mësuesit dhe prindërit, katër fletore pune për nxënësit dhe tri kaseta magnetofoni me këngë të interpretuara nga fëmijët që lidhen me përmbajtjen e abetares sipas parimit çdo shkronjë një këngë. Të gjitha materialet janë përmbledhur në një dosje të ilustruar dhe shiten së bashku.
Abetarja “Udha e shkronjave” është fryt i një përvoje shumëvjeçare të autorit Artur Shkurti, si mësues në shkolla shtetërore dhe private, një mësues i apasionuar, i talentuar dhe patriot. Abetarja është gjithashtu frut i punës së një rrethi të gjerë bashkëpunëtorësh të autorit, si: mësuesit Iljaz Larashi dhe Sitki Spahia (Mësues i merituar), ilustratorja Xhilda Paloka, kompozitori Ardjan Hila, poeti i mirënjohur Xhevahir Spahiu, fotografët Kadri dhe Denis Mani, ilustratori i kopertinës Llazar Taçi, e shumë specialistë të tjerë. Libri është shtypur në Turqi me cilësi të lartë, në një nga shtypshkronjat më të mira të Stambollit. Autori Artur Shkurti është përpjekur t’u përgjigjet nevojave të shkollimit të nxënësve me një abetare që të përballojë pothuajse të gjitha vështirësitë e leximit dhe të shkrimit të gjuhës shqipe, që të jetë tërheqëse, e bukur dhe në përputhje me nivelin e sotëm të formimit të fëmijëve që fillojnë klasën e parë dhe mban parasysh pikësynimet edukative të shkollës shqiptare.
Çdo njeri pret që puna e tij në dobi të shoqërisë të shpërblehet, në mos materialisht, të paktën moralisht; mirënjohja dhe vlerësimi objektiv i mundit të tjetrit është një minimum dhe detyrim për secilin.
Abetarja “Udha e shkronjave”, në vend që të mirëpritej dhe të shihej si një vlerë e re në punën e gjatë e të mundimshme për krijimin e abetares mbarëkombëtare, u sulmua dhe denigrua padrejtësisht porsa doli nga shtypi. Autori u keqkuptua së pari nga Ministria e Arsimit dhe e Shkencës dhe pastaj nga disa stacione televizive dhe gazeta private.
Ministria e Arsimit dhe e Shkencës, duke vlerësuar me të drejtë rëndësinë e abetares për mësimin e gjuhës shqipe nëpër shkolla, ka organizuar një konkurs ku janë paraqitur rreth 10 tekste. Në këtë konkurs kanë fituar teksti i Z. Kolë Xhumari dhe teksti i hartuar nga Mimoza Gjokutaj dhe Shezai Rrokaj. Teksti i Z. Kolë Xhumari është shtypur në 63000 kopje dhe përbën tekstin zyrtar të miratuar nga Ministria e Arsimit dhe e Shkencës, të detyrueshëm për shkollat publike dhe private; teksti tjetër fitues do të botohet me një tirazh më të vogël dhe do të eksperimentohet në 80 klasa. Abetarja e Z. Artur Shkurti nuk u paraqit në konkurs. Puna e organizuar nga Ministria e Arsimit dhe e Shkencës është në proces; për më tepër mendohet për miratimin e abetares mbarëkombëtare që të pranohet edhe në Kosovë dhe Maqedoni. Abetarja e hartuar nga Artur Shkurti është një tekst alternativ, që nuk synon të futet detyrimisht në shkolla, as të zëvendësojë tekstin e miratuar nga Ministria e Arsimit dhe e shkencës. Autori ka preferuar më tepër të provojë vlerësimin e publikut të gjerë, të prindërve dhe të mësuesve që do të shfaqet nëpërmjet shitjes së librit. Personalisht e vlerësoj abetaren “Udha e shkronjave”, si një punim cilësor, me vlera didaktike dhe patriotike, që sjell risi të dukshme në fushën e mësimdhënies. Vlerësoj gjithashtu edhe përpjekjet fisnike të autorëve të tjerë, sidomos të atyre që fituan konkursin dhe që janë emra të nderuar në fushën e arsimit. Për më tepër nuk jam ekspert i abetares. Ekspertiza u takon, në radhë të parë, mësuesve të shumtë të shkollave tetëvjeçare, Institutit të Studimeve Pedagogjike dhe Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës. Ajo që përpiqem të mbroj dhe të argumentoj këtu është liria e shtypit dhe e krijimtarisë intelektuale, artistike dhe shkencore e parashikuar nga nenet 22 dhe 58 të Kushtetutës, si edhe nga gjithë legjislacioni ynë demokratik. Deklarata e nxituar e Ministrisë së Arsimit dhe të Shkencës se do të bllokojë abetaren “Udha e shkronjave” të krijon shijen e hidhur të censurës që ushtronte dikur Drejtoria e Shtypit pranë K.Q. të PPSH. Në një vend demokratik si Shqipëria, as Ministria e Arsimit dhe as ndonjë ministri ose organ tjetër shtetëror ose partiak nuk mund të “bllokojë” e të ndalojë ndonjë libër. Depëtetëve të legjislaturës që porsa mbaroi, me siguri u kujtohet kur miratuan Kushtetutën dhe ligjin “Për Shtypin” vetëm me një nen i cili sanksionon lirinë e shtypit. Vetëm organet gjyqësore mund të bllokojnë e ndalojnë libra e gazeta, në rast se botimi i tyre përbën ndonjë vepër penale të parashikuar nga Kodi Penal dhe vetëm pas një procesi të rregullt ligjor.
Deklarata e Ministrisë së Arsimit mbase kishte për qëllim të thoshte thjesht se kjo abetare nuk do të përdoret në shkolla. Por formulimi i saj me terma të forta si “bllokimi” që rimon rastësisht me fjalën “mallkimi” shpreh padashur një mentalitet monist prej censori që krijoi keqkuptim në opinionin publik sikur kushedi çka ndodhur aq sa disa librashitës të trembur nga forca e shtetit filluan t’i kthejnë autorit kopjet e para të abetares. Të vjen keq të konstatosh se edhe disa gazeta private dhe stacione televizive që duhet të jenë në vijën e parë të luftës për mbrojtjen e lirisë së shtypit dhe të lirisë së krijimtarisë intelektuale, u trembën nga forca e pushtetit shtetëror, duke sulmuar e fyer autorin që ka krijuar një vepër alternative të shkëlqyer me vlera të spikatura kombëtare.

Profesor Doktor Aleks Luarasi

Artikulli u botua në gazetën “Shekulli” më datë 4 shtator 2001.